postgraduate-prep/subjects/math/04_积分_三角函数.md

346 lines
8.6 KiB
Markdown
Raw Blame History

This file contains ambiguous Unicode characters

This file contains Unicode characters that might be confused with other characters. If you think that this is intentional, you can safely ignore this warning. Use the Escape button to reveal them.

## 笔记记录
### 要点 05 - 三角函数积分
#### 降幂公式
$$
\sin^2 x = \frac{1 - \cos 2x}{2}
$$
$$
\cos^2 x = \frac{1 + \cos 2x}{2}
$$
$$
\sin^3 x = \frac{3\sin x - \sin 3x}{4}
$$
$$
\cos^3 x = \frac{3\cos x + \cos 3x}{4}
$$
#### 基本积分
$$
\int \sin x \, dx = -\cos x + C
$$
$$
\int \cos x \, dx = \sin x + C
$$
$$
\int \tan x \, dx = -\ln|\cos x| + C
$$
$$
\int \cot x \, dx = \ln|\sin x| + C
$$
$$
\int \sec x \, dx = \ln|\sec x + \tan x| + C
$$
$$
\int \csc x \, dx = -\ln|\csc x + \cot x| + C
$$
$$
\int \sec^2 x \, dx = \tan x + C
$$
$$
\int \csc^2 x \, dx = -\cot x + C
$$
$$
\int \sec x \tan x \, dx = \sec x + C
$$
$$
\int \csc x \cot x \, dx = -\csc x + C
$$
#### 万能代换
令 $t = \tan\frac{x}{2}$,则:
$$
\sin x = \frac{2t}{1 + t^2}, \quad \cos x = \frac{1 - t^2}{1 + t^2}, \quad dx = \frac{2 \, dt}{1 + t^2}
$$
适用类型:$R(\sin x, \cos x)$(有理函数形式)
#### 万能代换判别式分析
对于 $\displaystyle\int \frac{dx}{a + b\cos x}$,令 $t = \tan\frac{x}{2}$,代入万能代换公式得:
$$\int \frac{dx}{a + b\cos x} = \int \frac{2\,dt}{(a+b) + (a-b)t^2}$$
记 $A = a + b$$B = a - b$,则积分化为
$$2\int \frac{dt}{A + B t^2}$$
其判别式为 $D = AB = (a+b)(a-b) = a^2 - b^2$。
| $D$ 的符号 | $A,B$ 关系 | 分母 $A+Bt^2$ | 积分结果类型 |
|------------|-----------|---------------|------------|
| $D > 0$$a^2 > b^2$| $A,B$ 同号 | 恒正/恒负,无奇点 | $\arctan$ 型 |
| $D = 0$$a^2 = b^2$| $A$ 或 $B = 0$ | 退化为常数或 $t^2$ | $\tan$/多项式 |
| $D < 0$$a^2 < b^2$| $A,B$ 异号 | $A+Bt^2$ 可为零 | $\operatorname{artanh}$ / $\ln$ |
**直观理解**原分母 $a + b\cos x$ 在实数域上是否恒不为零
- $|a| > |b|$$|b\cos x| \le |b| < |a|$$a + b\cos x$ 永不等于零,积分处处有限 → $\arctan$
- 若 $|a| < |b|$:存在 $x$ 使 $\cos x = -a/b$,分母为零 → 积分出现奇点 → 结果为 $\ln$ / $\operatorname{artanh}$
**公式**
$D > 0$$a^2 > b^2$
$$\int \frac{dx}{a + b\cos x} = \frac{2}{\sqrt{a^2 - b^2}} \arctan\!\left( \sqrt{\frac{a-b}{a+b}}\;\tan\frac{x}{2} \right) + C$$
$D < 0$$a^2 < b^2$
$$\int \frac{dx}{a + b\cos x} = \frac{1}{\sqrt{b^2 - a^2}} \ln\left| \frac{\sqrt{b+a} + \sqrt{b-a}\tan\frac{x}{2}}{\sqrt{b+a} - \sqrt{b-a}\tan\frac{x}{2}} \right| + C$$
> **核心结论**:万能代换虽然能把所有三角有理式化为有理分式,但结果的 **形式**$\arctan$ vs $\ln$)由判别式 $a^2 - b^2$ 正负决定。不区分 |a| 与 |b| 大小直接套公式会写出不成立的结果。
#### 常用结论
$$
\int \sin^n x \, dx = -\frac{\sin^{n-1} x \cos x}{n} + \frac{n-1}{n}\int \sin^{n-2} x \, dx
$$
$$
\int \cos^n x \, dx = \frac{\cos^{n-1} x \sin x}{n} + \frac{n-1}{n}\int \cos^{n-2} x \, dx
$$
#### sinⁿ 递推公式推导(分部积分法)
$$
I_n = \int \sin^n x \, dx, \quad n \ge 2.
$$
$$
u = \sin^{n-1}x, \quad dv = \sin x \, dx,
$$
$$
du = (n-1)\sin^{n-2}x \cos x \, dx, \quad v = -\cos x.
$$
分部积分
$$
\begin{aligned}
I_n &= uv - \int v \, du \\
&= -\sin^{n-1}x \cos x + (n-1)\int \sin^{n-2}x \cos^2 x \, dx.
\end{aligned}
$$
利用 $\cos^2 x = 1 - \sin^2 x$
$$
\int \sin^{n-2}x \cos^2 x \, dx = \int \sin^{n-2}x \, dx - \int \sin^n x \, dx = I_{n-2} - I_n.
$$
代入得
$$
I_n = -\sin^{n-1}x \cos x + (n-1)(I_{n-2} - I_n).
$$
整理含 $I_n$ 的项
$$
\begin{aligned}
I_n + (n-1)I_n &= -\sin^{n-1}x \cos x + (n-1)I_{n-2}, \\
n I_n &= -\sin^{n-1}x \cos x + (n-1)I_{n-2}.
\end{aligned}
$$
于是
$$
\boxed{I_n = -\frac{\sin^{n-1}x \cos x}{n} + \frac{n-1}{n} I_{n-2}},\quad n\ge 2.
$$
需要两个初始条件
- $I_0 = \int dx = x + C$
- $I_1 = \int \sin x \, dx = -\cos x + C$
#### cosⁿ 递推公式推导
类似地 $J_n = \int \cos^n x \, dx$ $u = \cos^{n-1}x$$dv = \cos x \, dx$利用 $\sin^2 x = 1 - \cos^2 x$可得
$$
\boxed{J_n = \frac{\cos^{n-1}x \sin x}{n} + \frac{n-1}{n} J_{n-2}},\quad n\ge 2
$$
需要两个初始条件
- $J_0 = \int dx = x + C$
- $J_1 = \int \cos x \, dx = \sin x + C$
#### 点火公式Wallis 公式)
利用 $\sin^n$ 递推公式在 $[0, \frac{\pi}{2}]$ 上积分边界项为零
$$
J_n = \int_0^{\pi/2} \sin^n x \, dx = \frac{n-1}{n} J_{n-2}
$$
**递推过程**
$$
\begin{aligned}
J_n &= \int_0^{\pi/2} \sin^n x \, dx
= \left[-\frac{\sin^{n-1} x \cos x}{n}\right]_0^{\pi/2} + \frac{n-1}{n} J_{n-2} \\
&= \frac{n-1}{n} J_{n-2}
\end{aligned}
$$
同理 $\displaystyle \int_0^{\pi/2} \cos^n x \, dx = J_n$(对称性)。
常见值
$$
J_2 = \frac{\pi}{4},\quad J_3 = \frac{2}{3},\quad J_4 = \frac{3\pi}{16},\quad J_5 = \frac{8}{15}
$$
---
$$
\int \sec^n x \, dx = \frac{\sec^{n-2} x \tan x}{n-1} + \frac{n-2}{n-1}\int \sec^{n-2} x \, dx \quad (n \neq 1)
$$
$$
\int \csc^n x \, dx = -\frac{\csc^{n-2} x \cot x}{n-1} + \frac{n-2}{n-1}\int \csc^{n-2} x \, dx \quad (n \neq 1)
$$
**secⁿ 递推公式推导**分部积分法
$I_n = \int \sec^n x \, dx$改写为 $\int \sec^{n-2} x \cdot \sec^2 x \, dx$。
$u = \sec^{n-2} x$$dv = \sec^2 x \, dx$
$$
du = (n-2)\sec^{n-2} x \tan x \, dx,\quad v = \tan x
$$
代入分部积分公式 $\int u \, dv = uv - \int v \, du$
$$
\begin{aligned}
I_n &= \sec^{n-2} x \tan x - \int \tan x \cdot (n-2)\sec^{n-2} x \tan x \, dx \\
&= \sec^{n-2} x \tan x - (n-2)\int \sec^{n-2} x \tan^2 x \, dx
\end{aligned}
$$
利用 $\tan^2 x = \sec^2 x - 1$
$$
I_n = \sec^{n-2} x \tan x - (n-2)\int \sec^{n-2} x (\sec^2 x - 1) \, dx
$$
$$
I_n = \sec^{n-2} x \tan x - (n-2) I_n + (n-2) I_{n-2}
$$
移项合并 $I_n$
$$
(n-1) I_n = \sec^{n-2} x \tan x + (n-2) I_{n-2}
$$
$$
\boxed{I_n = \frac{\sec^{n-2} x \tan x}{n-1} + \frac{n-2}{n-1} I_{n-2}}
$$
需要两个初始条件
- $I_1 = \int \sec x \, dx = \ln|\sec x + \tan x| + C$
- $I_2 = \int \sec^2 x \, dx = \tan x + C$
**cscⁿ 递推公式推导**类似利用 $\cot^2 x = \csc^2 x - 1$。
---
#### 递推式的完全展开
递推公式重复代入即可展开为有限项和初等函数的闭式表达)。
**sinⁿ / cosⁿ 的完全展开**不定积分 $I_n = \int \sin^n x \, dx$
边界条件 $I_0 = x + C,\; I_1 = -\cos x + C$
$$
\begin{aligned}
I_n &= -\frac{\sin^{n-1} x \cos x}{n}
+ \frac{n-1}{n} \left(-\frac{\sin^{n-3} x \cos x}{n-2}\right)
+ \frac{n-1}{n}\cdot\frac{n-3}{n-2} \left(-\frac{\sin^{n-5} x \cos x}{n-4}\right) + \cdots \\[4pt]
&= -\cos x \sum_{k=1}^{n} \frac{(n-1)!!}{(n-k)!!} \cdot \frac{\sin^{n-k} x}{(n-k+1)!!} \quad \text{示意模式}
\end{aligned}
$$
更清晰地按奇偶展开
**$n$ 为偶数**$n=2m$
$$
\begin{aligned}
\int \sin^{2m} x \, dx &= -\cos x \sum_{k=1}^{m} \frac{(2m-1)(2m-3)\cdots(2m-2k+1)}{(2m-2)(2m-4)\cdots(2m-2k+2)}
\cdot \frac{\sin^{2m-2k+1} x}{2m-2k+1} + C
\end{aligned}
$$
其中 $C$ 为常数项来自 $I_0$)。
**$n$ 为奇数**$n=2m+1$
$$
\begin{aligned}
\int \sin^{2m+1} x \, dx &= -\cos x \sum_{k=1}^{m} \frac{(2m)(2m-2)\cdots(2m-2k+2)}{(2m-1)(2m-3)\cdots(2m-2k+1)}
\cdot \frac{\sin^{2m-2k+1} x}{2m-2k+2} + C
\end{aligned}
$$
其中 $C$ 来自 $I_1 = -\cos x$
**实际记忆**通常直接用递推公式比记忆展开式更实用考试中一般只需求特定 $n$ 的值或用到递推关系
**secⁿ 的完全展开** $I_n = \int \sec^n x \, dx$
递推式同样可展开以奇数/偶数分界
**$n$ 为偶数**$n=2m$,终止于 $I_2 = \tan x + C$
$$
I_{2m} = \sum_{k=1}^{m} \frac{(2m-2)(2m-4)\cdots(2m-2k+2)}{(2m-1)(2m-3)\cdots(2m-2k+1)} \cdot \frac{\sec^{2m-2k} x \tan x}{2m-2k+1} + C
$$
例如
$$
\begin{aligned}
I_2 &= \tan x + C \\[2pt]
I_4 &= \frac{1}{3}\sec^2 x \tan x + \frac{2}{3}\tan x + C \\[2pt]
I_6 &= \frac{1}{5}\sec^4 x \tan x + \frac{4}{15}\sec^2 x \tan x + \frac{8}{15}\tan x + C
\end{aligned}
$$
**$n$ 为奇数**$n=2m+1$,终止于 $I_1 = \ln|\sec x + \tan x| + C$
$$
\begin{aligned}
I_{2m+1} &= \sum_{k=1}^{m} \frac{(2m-1)(2m-3)\cdots(2m-2k+1)}{(2m)(2m-2)\cdots(2m-2k+2)} \cdot \frac{\sec^{2m-2k+1} x \tan x}{2m-2k+2}
+ \frac{(2m-1)!!}{(2m)!!} \ln|\sec x + \tan x| + C
\end{aligned}
$$
例如
$$
\begin{aligned}
I_1 &= \ln|\sec x + \tan x| + C \\[2pt]
I_3 &= \frac{1}{2}\sec x \tan x + \frac{1}{2}\ln|\sec x + \tan x| + C \\[2pt]
I_5 &= \frac{1}{4}\sec^3 x \tan x + \frac{3}{8}\sec x \tan x + \frac{3}{8}\ln|\sec x + \tan x| + C
\end{aligned}
$$
---
#### 积化和差
$$
\sin A \cos B = \frac{1}{2}\sin(A+B) + \frac{1}{2}\sin(A-B)
$$
$$
\cos A \cos B = \frac{1}{2}\cos(A+B) + \frac{1}{2}\cos(A-B)
$$
$$
\sin A \sin B = \frac{1}{2}\cos(A-B) - \frac{1}{2}\cos(A+B)
$$