6.6 KiB
笔记记录
要点 06 - 换元积分法
第一类换元法(凑微分法)
若 $\int f(u) , du = F(u) + C$,u = \varphi(x) 可微,则:
\int f[\varphi(x)] \, \varphi'(x) \, dx = \int f(u) \, du = F(u) + C = F[\varphi(x)] + C
核心思想:将被积函数中一部分"凑"成某个函数的导数,令其为一个新变量。
常见凑微分形式:
| 类型 | 凑微分 | 令 u |
|---|---|---|
\int f(ax+b) \, dx |
\displaystyle\frac{1}{a} \int f(ax+b) \, d(ax+b) |
u = ax+b |
\int f(x^n) \cdot x^{n-1} \, dx |
\displaystyle\frac{1}{n} \int f(x^n) \, d(x^n) |
u = x^n |
\int f(\sin x) \cos x \, dx |
\displaystyle\int f(\sin x) \, d(\sin x) |
u = \sin x |
\int f(\cos x) \sin x \, dx |
\displaystyle-\int f(\cos x) \, d(\cos x) |
u = \cos x |
\int f(\tan x) \sec^2 x \, dx |
\displaystyle\int f(\tan x) \, d(\tan x) |
u = \tan x |
\int f(e^x) e^x \, dx |
\displaystyle\int f(e^x) \, d(e^x) |
u = e^x |
\int f(\ln x) \frac{1}{x} \, dx |
\displaystyle\int f(\ln x) \, d(\ln x) |
u = \ln x |
\int f(\arcsin x) \frac{dx}{\sqrt{1-x^2}} |
\displaystyle\int f(\arcsin x) \, d(\arcsin x) |
u = \arcsin x |
\int f(\arctan x) \frac{dx}{1+x^2} |
\displaystyle\int f(\arctan x) \, d(\arctan x) |
u = \arctan x |
示例:
\int \frac{dx}{x \ln x} = \int \frac{d(\ln x)}{\ln x} = \ln|\ln x| + C
第二类换元法(变量代换法)
令 $x = \psi(t)$,其中 \psi(t) 单调可导且 $\psi'(t) \neq 0$,则:
\int f(x) \, dx = \int f[\psi(t)] \, \psi'(t) \, dt
常用代换类型:
1. 三角代换
| 被积函数含 | 代换 | 适用区间 | 微元 |
|---|---|---|---|
\sqrt{a^2 - x^2} |
x = a \sin t |
\displaystyle[-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}] |
dx = a \cos t \, dt |
\sqrt{a^2 + x^2} |
x = a \tan t |
\displaystyle(-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}) |
dx = a \sec^2 t \, dt |
\sqrt{x^2 - a^2} |
x = a \sec t |
\displaystyle[0, \frac{\pi}{2}) \cup (\frac{\pi}{2}, \pi] |
dx = a \sec t \tan t \, dt |
2. 双曲函数代换
| 被积函数含 | 代换 | 微元 |
|---|---|---|
\sqrt{a^2 + x^2} |
x = a \sinh t |
dx = a \cosh t \, dt |
\sqrt{x^2 - a^2} |
x = a \cosh t |
dx = a \sinh t \, dt |
双曲函数代换优势:无需分类讨论符号,计算更简洁。
3. 根式代换
令 $t = \sqrt[n]{ax + b}$,则 $x = \dfrac{t^n - b}{a}$,dx = \dfrac{n t^{n-1}}{a} \, dt
适用类型:\displaystyle\int R(x, \sqrt[n]{ax+b}) \, dx
4. 倒代换
令 $x = \dfrac{1}{t}$,则 dx = -\dfrac{1}{t^2} \, dt
适用类型:分母次数比分子次数高较多时(通常差 2 次以上)
5. 指数代换
令 $t = e^x$,则 $x = \ln t$,dx = \dfrac{dt}{t}
适用类型:\displaystyle\int R(e^x) \, dx
6. 万能代换
令 $t = \tan\dfrac{x}{2}$,则:
\sin x = \frac{2t}{1+t^2}, \quad \cos x = \frac{1-t^2}{1+t^2}, \quad dx = \frac{2}{1+t^2} \, dt
适用类型:R(\sin x, \cos x) 有理函数形式(已在要点 05 中列出)
两类换元法对比
| 对比项 | 第一类换元法(凑微分) | 第二类换元法(变量代换) |
|---|---|---|
| 本质 | $u = \varphi(x)$,从 x 到 u |
$x = \psi(t)$,从 x 到 t |
| 适用场景 | 被积函数中有"导数因子" | 被积函数含根式、复杂表达式 |
| 操作难度 | 较简单,需观察导数关系 | 较复杂,需选择合适的代换 |
| 常见类型 | 凑微分表 | 三角/双曲/根式/倒代换 |
要点 07 - 分部积分法
基本公式
由乘法求导法则 (uv)' = u'v + uv' 两边积分得:
\int u \, dv = uv - \int v \, du
或写作:
\int u(x) v'(x) \, dx = u(x) v(x) - \int v(x) u'(x) \, dx
核心思想:将被积函数分为两部分 u 和 $dv$,通过公式将不易直接积分的部分转化为更易积分的形式。
选择 u 和 dv 的原则
关键:u 应使导数变简单,dv 应易于积分。
LIATE 优先序(反-对-幂-三-指)
按以下顺序选择 $u$(优先级从高到低):
| 类别 | 英文 | 示例 |
|---|---|---|
| L - 反三角函数 | Logarithmic inverse | \arcsin x, \arctan x |
| I - 对数函数 | Inverse trigonometric | \ln x, \log_a x |
| A - 幂函数 | Algebraic | x^n, ax+b |
| T - 三角函数 | Trigonometric | \sin x, \cos x, \sec^2 x |
| E - 指数函数 | Exponential | e^x, a^x |
规则:排名靠前的选为 $u$,靠后的选为 $dv$。
示例:
\int x e^x \, dx \quad \Longrightarrow \quad u = x,\; dv = e^x \, dx
\int x \ln x \, dx \quad \Longrightarrow \quad u = \ln x,\; dv = x \, dx
\int e^x \sin x \, dx \quad \Longrightarrow \quad u = \sin x,\; dv = e^x \, dx \text{(指数和三角函数任选其一)}
常见类型与技巧
类型 1:幂函数 \times 指数/三角函数(u 取幂函数)
\int x^n e^{ax} \, dx,\quad \int x^n \sin(ax) \, dx,\quad \int x^n \cos(ax) \, dx
令 $u = x^n$,$dv = e^{ax} , dx$(或 $\sin(ax) , dx$、$\cos(ax) , dx$),需多次分部直至幂次降为 $0$。
类型 2:幂函数 \times 对数/反三角(u 取对数/反三角)
\int x^n \ln x \, dx,\quad \int x^n \arcsin x \, dx,\quad \int x^n \arctan x \, dx
令 $u = \ln x$(或 $\arcsin x$、$\arctan x$),$dv = x^n , dx$,一次分部即可消去对数/反三角。
类型 3:指数 \times 三角函数(循环分部)
\int e^{ax} \sin(bx) \, dx,\quad \int e^{ax} \cos(bx) \, dx
任选其一为 $u$,两次分部后出现原积分,移项求解。
示例:
\begin{align}
I &= \int e^{ax} \sin(bx) \, dx \\
&= -\frac{e^{ax} \cos(bx)}{b} + \frac{a}{b} \int e^{ax} \cos(bx) \, dx \\
&= -\frac{e^{ax} \cos(bx)}{b} + \frac{a}{b}\left(\frac{e^{ax} \sin(bx)}{b} - \frac{a}{b} I\right) \\
&\Rightarrow I = \frac{e^{ax}(a \sin(bx) - b \cos(bx))}{a^2 + b^2} + C
\end{align}
类型 4:单独一个函数
\int \ln x \, dx,\quad \int \arcsin x \, dx,\quad \int \arctan x \, dx
令 $u = \ln x$(或 $\arcsin x$、$\arctan x$),$dv = dx$(凑出 1 作为 $dv$)。
示例:
\int \ln x \, dx = x \ln x - \int x \cdot \frac{1}{x} \, dx = x \ln x - x + C
类型 5:分部与换元结合
先换元化简,再分部积分。常见于被积函数含复合结构时。
分部积分法推广公式
反复应用分部积分法则可得:
\int u v^{(n+1)} \, dx = u v^{(n)} - u' v^{(n-1)} + u'' v^{(n-2)} - \cdots + (-1)^{n+1} \int u^{(n+1)} v \, dx