## 笔记记录 ### 要点 06 - 换元积分法 #### 第一类换元法(凑微分法) 若 $\int f(u) \, du = F(u) + C$,$u = \varphi(x)$ 可微,则: $$ \int f[\varphi(x)] \, \varphi'(x) \, dx = \int f(u) \, du = F(u) + C = F[\varphi(x)] + C $$ **核心思想**:将被积函数中一部分"凑"成某个函数的导数,令其为一个新变量。 **常见凑微分形式**: | 类型 | 凑微分 | 令 $u$ | |------|--------|--------| | $\int f(ax+b) \, dx$ | $\displaystyle\frac{1}{a} \int f(ax+b) \, d(ax+b)$ | $u = ax+b$ | | $\int f(x^n) \cdot x^{n-1} \, dx$ | $\displaystyle\frac{1}{n} \int f(x^n) \, d(x^n)$ | $u = x^n$ | | $\int f(\sin x) \cos x \, dx$ | $\displaystyle\int f(\sin x) \, d(\sin x)$ | $u = \sin x$ | | $\int f(\cos x) \sin x \, dx$ | $\displaystyle-\int f(\cos x) \, d(\cos x)$ | $u = \cos x$ | | $\int f(\tan x) \sec^2 x \, dx$ | $\displaystyle\int f(\tan x) \, d(\tan x)$ | $u = \tan x$ | | $\int f(e^x) e^x \, dx$ | $\displaystyle\int f(e^x) \, d(e^x)$ | $u = e^x$ | | $\int f(\ln x) \frac{1}{x} \, dx$ | $\displaystyle\int f(\ln x) \, d(\ln x)$ | $u = \ln x$ | | $\int f(\arcsin x) \frac{dx}{\sqrt{1-x^2}}$ | $\displaystyle\int f(\arcsin x) \, d(\arcsin x)$ | $u = \arcsin x$ | | $\int f(\arctan x) \frac{dx}{1+x^2}$ | $\displaystyle\int f(\arctan x) \, d(\arctan x)$ | $u = \arctan x$ | **示例**: $$ \int \frac{dx}{x \ln x} = \int \frac{d(\ln x)}{\ln x} = \ln|\ln x| + C $$ --- #### 第二类换元法(变量代换法) 令 $x = \psi(t)$,其中 $\psi(t)$ 单调可导且 $\psi'(t) \neq 0$,则: $$ \int f(x) \, dx = \int f[\psi(t)] \, \psi'(t) \, dt $$ **常用代换类型**: ##### 1. 三角代换 | 被积函数含 | 代换 | 适用区间 | 微元 | |-----------|------|---------|------| | $\sqrt{a^2 - x^2}$ | $x = a \sin t$ | $\displaystyle[-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]$ | $dx = a \cos t \, dt$ | | $\sqrt{a^2 + x^2}$ | $x = a \tan t$ | $\displaystyle(-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2})$ | $dx = a \sec^2 t \, dt$ | | $\sqrt{x^2 - a^2}$ | $x = a \sec t$ | $\displaystyle[0, \frac{\pi}{2}) \cup (\frac{\pi}{2}, \pi]$ | $dx = a \sec t \tan t \, dt$ | ##### 2. 双曲函数代换 | 被积函数含 | 代换 | 微元 | |-----------|------|------| | $\sqrt{a^2 + x^2}$ | $x = a \sinh t$ | $dx = a \cosh t \, dt$ | | $\sqrt{x^2 - a^2}$ | $x = a \cosh t$ | $dx = a \sinh t \, dt$ | 双曲函数代换优势:无需分类讨论符号,计算更简洁。 ##### 3. 根式代换 令 $t = \sqrt[n]{ax + b}$,则 $x = \dfrac{t^n - b}{a}$,$dx = \dfrac{n t^{n-1}}{a} \, dt$ 适用类型:$\displaystyle\int R(x, \sqrt[n]{ax+b}) \, dx$ ##### 4. 倒代换 令 $x = \dfrac{1}{t}$,则 $dx = -\dfrac{1}{t^2} \, dt$ 适用类型:分母次数比分子次数高较多时(通常差 $2$ 次以上) ##### 5. 指数代换 令 $t = e^x$,则 $x = \ln t$,$dx = \dfrac{dt}{t}$ 适用类型:$\displaystyle\int R(e^x) \, dx$ ##### 6. 万能代换 令 $t = \tan\dfrac{x}{2}$,则: $$ \sin x = \frac{2t}{1+t^2}, \quad \cos x = \frac{1-t^2}{1+t^2}, \quad dx = \frac{2}{1+t^2} \, dt $$ 适用类型:$R(\sin x, \cos x)$ 有理函数形式(已在要点 05 中列出) --- #### 两类换元法对比 | 对比项 | 第一类换元法(凑微分) | 第二类换元法(变量代换) | |-------|----------------------|----------------------| | 本质 | $u = \varphi(x)$,从 $x$ 到 $u$ | $x = \psi(t)$,从 $x$ 到 $t$ | | 适用场景 | 被积函数中有"导数因子" | 被积函数含根式、复杂表达式 | | 操作难度 | 较简单,需观察导数关系 | 较复杂,需选择合适的代换 | | 常见类型 | 凑微分表 | 三角/双曲/根式/倒代换 | --- ### 要点 07 - 分部积分法 #### 基本公式 由乘法求导法则 $(uv)' = u'v + uv'$ 两边积分得: $$ \int u \, dv = uv - \int v \, du $$ 或写作: $$ \int u(x) v'(x) \, dx = u(x) v(x) - \int v(x) u'(x) \, dx $$ **核心思想**:将被积函数分为两部分 $u$ 和 $dv$,通过公式将不易直接积分的部分转化为更易积分的形式。 --- #### 选择 $u$ 和 $dv$ 的原则 **关键**:$u$ 应使导数变简单,$dv$ 应易于积分。 ##### LIATE 优先序(反-对-幂-三-指) 按以下顺序选择 $u$(优先级从高到低): | 类别 | 英文 | 示例 | |-----|------|------| | **L** - 反三角函数 | **L**ogarithmic inverse | $\arcsin x, \arctan x$ | | **I** - 对数函数 | **I**nverse trigonometric | $\ln x, \log_a x$ | | **A** - 幂函数 | **A**lgebraic | $x^n, ax+b$ | | **T** - 三角函数 | **T**rigonometric | $\sin x, \cos x, \sec^2 x$ | | **E** - 指数函数 | **E**xponential | $e^x, a^x$ | **规则**:排名靠前的选为 $u$,靠后的选为 $dv$。 **示例**: $$ \int x e^x \, dx \quad \Longrightarrow \quad u = x,\; dv = e^x \, dx $$ $$ \int x \ln x \, dx \quad \Longrightarrow \quad u = \ln x,\; dv = x \, dx $$ $$ \int e^x \sin x \, dx \quad \Longrightarrow \quad u = \sin x,\; dv = e^x \, dx \text{(指数和三角函数任选其一)} $$ --- #### 常见类型与技巧 ##### 类型 1:幂函数 $\times$ 指数/三角函数($u$ 取幂函数) $$ \int x^n e^{ax} \, dx,\quad \int x^n \sin(ax) \, dx,\quad \int x^n \cos(ax) \, dx $$ 令 $u = x^n$,$dv = e^{ax} \, dx$(或 $\sin(ax) \, dx$、$\cos(ax) \, dx$),**需多次分部**直至幂次降为 $0$。 ##### 类型 2:幂函数 $\times$ 对数/反三角($u$ 取对数/反三角) $$ \int x^n \ln x \, dx,\quad \int x^n \arcsin x \, dx,\quad \int x^n \arctan x \, dx $$ 令 $u = \ln x$(或 $\arcsin x$、$\arctan x$),$dv = x^n \, dx$,一次分部即可消去对数/反三角。 ##### 类型 3:指数 $\times$ 三角函数(循环分部) $$ \int e^{ax} \sin(bx) \, dx,\quad \int e^{ax} \cos(bx) \, dx $$ 任选其一为 $u$,两次分部后出现原积分,**移项求解**。 **示例**: $$ \begin{align} I &= \int e^{ax} \sin(bx) \, dx \\ &= -\frac{e^{ax} \cos(bx)}{b} + \frac{a}{b} \int e^{ax} \cos(bx) \, dx \\ &= -\frac{e^{ax} \cos(bx)}{b} + \frac{a}{b}\left(\frac{e^{ax} \sin(bx)}{b} - \frac{a}{b} I\right) \\ &\Rightarrow I = \frac{e^{ax}(a \sin(bx) - b \cos(bx))}{a^2 + b^2} + C \end{align} $$ ##### 类型 4:单独一个函数 $$ \int \ln x \, dx,\quad \int \arcsin x \, dx,\quad \int \arctan x \, dx $$ 令 $u = \ln x$(或 $\arcsin x$、$\arctan x$),**$dv = dx$**(凑出 $1$ 作为 $dv$)。 **示例**: $$ \int \ln x \, dx = x \ln x - \int x \cdot \frac{1}{x} \, dx = x \ln x - x + C $$ ##### 类型 5:分部与换元结合 先换元化简,再分部积分。常见于被积函数含复合结构时。 --- #### 分部积分法推广公式 反复应用分部积分法则可得: $$ \int u v^{(n+1)} \, dx = u v^{(n)} - u' v^{(n-1)} + u'' v^{(n-2)} - \cdots + (-1)^{n+1} \int u^{(n+1)} v \, dx $$ ---