postgraduate-prep/subjects/math/04_积分.md

539 lines
13 KiB
Markdown
Raw Blame History

This file contains ambiguous Unicode characters

This file contains Unicode characters that might be confused with other characters. If you think that this is intentional, you can safely ignore this warning. Use the Escape button to reveal them.

## 笔记记录
### 要点 01 - 积分与极限求和式的转化
根据公式
$$
\int_a^b f(x)dx = \lim_{n\to\infty}\sum_{i=1}^n f(x_i)\Delta x
$$
对于均匀矩形分割的情况,实际上只用分离出 $\frac{1}{n}$
$$
\int_a^b f(x)dx = \lim_{n\to\infty}\sum_{i=1}^n f\left(a + \frac{(b-a) i}{n}\right) \frac{b-a}{n}
$$
---
### 要点 02 - 分式型积分
#### 基本公式
$$
\int \frac{dx}{x^2 + a^2} = \frac{1}{a} \arctan \frac{x}{a} + C \quad (a > 0)
$$
**推导**(换元法):令 $x = a \tan t$,则 $dx = a \sec^2 t \, dt$
$$
\int \frac{dx}{x^2 + a^2} = \int \frac{a \sec^2 t}{a^2 + a^2 \tan^2 t} \, dt
$$
$$
= \int \frac{a \sec^2 t}{a^2 \sec^2 t} \, dt
$$
$$
= \int \frac{dt}{a}
$$
$$
= \frac{t}{a} + C
$$
$$
= \frac{1}{a} \arctan \frac{x}{a} + C
$$
#### 推广形式
$$
\int \frac{dx}{x^2 + a^2} = \frac{1}{a} \arctan \frac{x}{a} + C
$$
$$
\int \frac{dx}{b^2 + (x + c)^2} = \frac{1}{b} \arctan \frac{x + c}{b} + C
$$
$$
\int \frac{x \, dx}{x^2 + a^2} = \frac{1}{2} \ln(x^2 + a^2) + C
$$
$$
\int \frac{dx}{(x^2 + a^2)^2} = \frac{x}{2a^2(x^2 + a^2)} + \frac{1}{2a^3} \arctan \frac{x}{a} + C
$$
---
### 要点 03 - 根号分式型积分
#### 基本公式
$$
\int \frac{dx}{\sqrt{x^2 + a^2}} = \ln\left|x + \sqrt{x^2 + a^2}\right| + C
$$
$$
\int \frac{dx}{\sqrt{x^2 + a^2}} = \operatorname{arsinh} \frac{x}{a} + C
$$
$$
\int \frac{dx}{\sqrt{x^2 - a^2}} = \ln\left|x + \sqrt{x^2 - a^2}\right| + C \quad (|x| > |a|)
$$
$$
\int \frac{dx}{\sqrt{x^2 - a^2}} = \operatorname{arcosh} \frac{x}{a} + C \quad (|x| > |a|)
$$
$$
\int \frac{dx}{\sqrt{a^2 - x^2}} = \arcsin \frac{x}{a} + C \quad (|x| < |a|)
$$
$$
\int \frac{dx}{\sqrt{a^2 - x^2}} = -\arccos \frac{x}{a} + C \quad (|x| < |a|)
$$
#### 推导方法
$$
\begin{align}
\int \frac{dx}{\sqrt{x^2 + a^2}}
&= \int \frac{a \cosh t}{a \cosh t} \, dt && (x = a \sinh t) \\
&= \int dt \\
&= t + C \\
&= \ln\left|x + \sqrt{x^2 + a^2}\right| + C
\end{align}
$$
$$
\begin{align}
\int \frac{dx}{\sqrt{x^2 - a^2}}
&= \int \frac{a \sinh t}{a \sinh t} \, dt && (x = a \cosh t) \\
&= \int dt \\
&= t + C \\
&= \ln\left|x + \sqrt{x^2 - a^2}\right| + C
\end{align}
$$
$$
\begin{align}
\int \frac{dx}{\sqrt{a^2 - x^2}}
&= \int \frac{a \cos t}{a \cos t} \, dt && (x = a \sin t) \\
&= \int dt \\
&= t + C \\
&= \arcsin \frac{x}{a} + C
\end{align}
$$
#### 等效形式
$$
\int \frac{dx}{\sqrt{x^2 - a^2}} = \ln\left|\frac{x}{a} + \sqrt{\frac{x^2}{a^2} - 1}\right| + C
$$
#### 推广形式
$$
\int \frac{dx}{\sqrt{(x + b)^2 + a^2}} = \ln\left|x + b + \sqrt{(x + b)^2 + a^2}\right| + C
$$
$$
\int \frac{dx}{\sqrt{(x + b)^2 - a^2}} = \ln\left|x + b + \sqrt{(x + b)^2 - a^2}\right| + C \quad (|x + b| > |a|)
$$
$$
\int \frac{x \, dx}{\sqrt{x^2 + a^2}} = \sqrt{x^2 + a^2} + C
$$
$$
\int \frac{x \, dx}{\sqrt{x^2 - a^2}} = \sqrt{x^2 - a^2} + C
$$
$$
\int \sqrt{x^2 + a^2} \, dx = \frac{x}{2}\sqrt{x^2 + a^2} + \frac{a^2}{2}\ln\left|x + \sqrt{x^2 + a^2}\right| + C
$$
$$
\int \sqrt{x^2 - a^2} \, dx = \frac{x}{2}\sqrt{x^2 - a^2} - \frac{a^2}{2}\ln\left|x + \sqrt{x^2 - a^2}\right| + C
$$
---
### 要点 04 - 根号二次型积分
#### 基本公式
$$
\int \sqrt{x^2 + a^2} \, dx = \frac{x}{2}\sqrt{x^2 + a^2} + \frac{a^2}{2}\ln\left|x + \sqrt{x^2 + a^2}\right| + C
$$
$$
\int \sqrt{x^2 - a^2} \, dx = \frac{x}{2}\sqrt{x^2 - a^2} - \frac{a^2}{2}\ln\left|x + \sqrt{x^2 - a^2}\right| + C \quad (|x| > |a|)
$$
$$
\int \sqrt{a^2 - x^2} \, dx = \frac{x}{2}\sqrt{a^2 - x^2} + \frac{a^2}{2}\arcsin\frac{x}{a} + C \quad (|x| < |a|)
$$
#### 推导方法
$$
\begin{align}
\int \sqrt{x^2 + a^2} \, dx
&= \int a \cosh t \cdot a \cosh t \, dt = a^2 \int \cosh^2 t \, dt && (x = a \sinh t) \\
&= a^2 \int \frac{\cosh 2t + 1}{2} \, dt = \frac{a^2}{2}\left(\frac{\sinh 2t}{2} + t\right) + C \\
&= \frac{a^2}{2}(\sinh t \cosh t + t) + C \\
&= \frac{x}{2}\sqrt{x^2 + a^2} + \frac{a^2}{2}\ln\left|x + \sqrt{x^2 + a^2}\right| + C
\end{align}
$$
$$
\begin{align}
\int \sqrt{x^2 - a^2} \, dx
&= \int a \sinh t \cdot a \sinh t \, dt = a^2 \int \sinh^2 t \, dt && (x = a \cosh t) \\
&= a^2 \int \frac{\cosh 2t - 1}{2} \, dt = \frac{a^2}{2}\left(\frac{\sinh 2t}{2} - t\right) + C \\
&= \frac{a^2}{2}(\sinh t \cosh t - t) + C \\
&= \frac{x}{2}\sqrt{x^2 - a^2} - \frac{a^2}{2}\ln\left|x + \sqrt{x^2 - a^2}\right| + C
\end{align}
$$
$$
\begin{align}
\int \sqrt{a^2 - x^2} \, dx
&= \int a \cos t \cdot a \cos t \, dt = a^2 \int \cos^2 t \, dt && (x = a \sin t) \\
&= \frac{a^2}{2}\left(t + \frac{\sin 2t}{2}\right) + C \\
&= \frac{x}{2}\sqrt{a^2 - x^2} + \frac{a^2}{2}\arcsin\frac{x}{a} + C
\end{align}
$$
#### 推广形式
$$
\int (x + b)\sqrt{x^2 + a^2} \, dx = \frac{1}{3}(x + b)(x^2 + a^2)^{3/2} - \frac{b}{2}x\sqrt{x^2 + a^2} - \frac{ab^2}{2}\ln\left|x + \sqrt{x^2 + a^2}\right| + C
$$
$$
\int x\sqrt{x^2 + a^2} \, dx = \frac{1}{3}(x^2 + a^2)^{3/2} + C
$$
$$
\int x\sqrt{x^2 - a^2} \, dx = \frac{1}{3}(x^2 - a^2)^{3/2} + C
$$
$$
\int x\sqrt{a^2 - x^2} \, dx = -\frac{1}{3}(a^2 - x^2)^{3/2} + C
$$
---
### 要点 05 - 三角函数积分
#### 降幂公式
$$
\sin^2 x = \frac{1 - \cos 2x}{2}
$$
$$
\cos^2 x = \frac{1 + \cos 2x}{2}
$$
$$
\sin^3 x = \frac{3\sin x - \sin 3x}{4}
$$
$$
\cos^3 x = \frac{3\cos x + \cos 3x}{4}
$$
#### 基本积分
$$
\int \sin x \, dx = -\cos x + C
$$
$$
\int \cos x \, dx = \sin x + C
$$
$$
\int \tan x \, dx = -\ln|\cos x| + C
$$
$$
\int \cot x \, dx = \ln|\sin x| + C
$$
#### 万能代换
令 $t = \tan\frac{x}{2}$,则:
$$
\sin x = \frac{2t}{1 + t^2}, \quad \cos x = \frac{1 - t^2}{1 + t^2}, \quad dx = \frac{2 \, dt}{1 + t^2}
$$
适用类型:$R(\sin x, \cos x)$(有理函数形式)
#### 常用结论
$$
\int \sin^n x \, dx = -\frac{\sin^{n-1} x \cos x}{n} + \frac{n-1}{n}\int \sin^{n-2} x \, dx
$$
$$
\int \cos^n x \, dx = \frac{\cos^{n-1} x \sin x}{n} + \frac{n-1}{n}\int \cos^{n-2} x \, dx
$$
#### 积化和差
$$
\sin A \cos B = \frac{1}{2}\sin(A+B) + \frac{1}{2}\sin(A-B)
$$
$$
\cos A \cos B = \frac{1}{2}\cos(A+B) + \frac{1}{2}\cos(A-B)
$$
$$
\sin A \sin B = \frac{1}{2}\cos(A-B) - \frac{1}{2}\cos(A+B)
$$
---
### 要点 06 - 换元积分法
#### 第一类换元法(凑微分法)
若 $\int f(u) \, du = F(u) + C$$u = \varphi(x)$ 可微,则:
$$
\int f[\varphi(x)] \, \varphi'(x) \, dx = \int f(u) \, du = F(u) + C = F[\varphi(x)] + C
$$
**核心思想**:将被积函数中一部分"凑"成某个函数的导数,令其为一个新变量。
**常见凑微分形式**
| 类型 | 凑微分 | 令 $u$ |
|------|--------|--------|
| $\int f(ax+b) \, dx$ | $\displaystyle\frac{1}{a} \int f(ax+b) \, d(ax+b)$ | $u = ax+b$ |
| $\int f(x^n) \cdot x^{n-1} \, dx$ | $\displaystyle\frac{1}{n} \int f(x^n) \, d(x^n)$ | $u = x^n$ |
| $\int f(\sin x) \cos x \, dx$ | $\displaystyle\int f(\sin x) \, d(\sin x)$ | $u = \sin x$ |
| $\int f(\cos x) \sin x \, dx$ | $\displaystyle-\int f(\cos x) \, d(\cos x)$ | $u = \cos x$ |
| $\int f(\tan x) \sec^2 x \, dx$ | $\displaystyle\int f(\tan x) \, d(\tan x)$ | $u = \tan x$ |
| $\int f(e^x) e^x \, dx$ | $\displaystyle\int f(e^x) \, d(e^x)$ | $u = e^x$ |
| $\int f(\ln x) \frac{1}{x} \, dx$ | $\displaystyle\int f(\ln x) \, d(\ln x)$ | $u = \ln x$ |
| $\int f(\arcsin x) \frac{dx}{\sqrt{1-x^2}}$ | $\displaystyle\int f(\arcsin x) \, d(\arcsin x)$ | $u = \arcsin x$ |
| $\int f(\arctan x) \frac{dx}{1+x^2}$ | $\displaystyle\int f(\arctan x) \, d(\arctan x)$ | $u = \arctan x$ |
**示例**
$$
\int \frac{dx}{x \ln x} = \int \frac{d(\ln x)}{\ln x} = \ln|\ln x| + C
$$
---
#### 第二类换元法(变量代换法)
令 $x = \psi(t)$,其中 $\psi(t)$ 单调可导且 $\psi'(t) \neq 0$,则:
$$
\int f(x) \, dx = \int f[\psi(t)] \, \psi'(t) \, dt
$$
**常用代换类型**
##### 1. 三角代换
| 被积函数含 | 代换 | 适用区间 | 微元 |
|-----------|------|---------|------|
| $\sqrt{a^2 - x^2}$ | $x = a \sin t$ | $\displaystyle[-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]$ | $dx = a \cos t \, dt$ |
| $\sqrt{a^2 + x^2}$ | $x = a \tan t$ | $\displaystyle(-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2})$ | $dx = a \sec^2 t \, dt$ |
| $\sqrt{x^2 - a^2}$ | $x = a \sec t$ | $\displaystyle[0, \frac{\pi}{2}) \cup (\frac{\pi}{2}, \pi]$ | $dx = a \sec t \tan t \, dt$ |
##### 2. 双曲函数代换
| 被积函数含 | 代换 | 微元 |
|-----------|------|------|
| $\sqrt{a^2 + x^2}$ | $x = a \sinh t$ | $dx = a \cosh t \, dt$ |
| $\sqrt{x^2 - a^2}$ | $x = a \cosh t$ | $dx = a \sinh t \, dt$ |
双曲函数代换优势:无需分类讨论符号,计算更简洁。
##### 3. 根式代换
令 $t = \sqrt[n]{ax + b}$,则 $x = \dfrac{t^n - b}{a}$$dx = \dfrac{n t^{n-1}}{a} \, dt$
适用类型:$\displaystyle\int R(x, \sqrt[n]{ax+b}) \, dx$
##### 4. 倒代换
令 $x = \dfrac{1}{t}$,则 $dx = -\dfrac{1}{t^2} \, dt$
适用类型:分母次数比分子次数高较多时(通常差 $2$ 次以上)
##### 5. 指数代换
令 $t = e^x$,则 $x = \ln t$$dx = \dfrac{dt}{t}$
适用类型:$\displaystyle\int R(e^x) \, dx$
##### 6. 万能代换
令 $t = \tan\dfrac{x}{2}$,则:
$$
\sin x = \frac{2t}{1+t^2}, \quad \cos x = \frac{1-t^2}{1+t^2}, \quad dx = \frac{2}{1+t^2} \, dt
$$
适用类型:$R(\sin x, \cos x)$ 有理函数形式(已在要点 05 中列出)
---
#### 两类换元法对比
| 对比项 | 第一类换元法(凑微分) | 第二类换元法(变量代换) |
|-------|----------------------|----------------------|
| 本质 | $u = \varphi(x)$,从 $x$ 到 $u$ | $x = \psi(t)$,从 $x$ 到 $t$ |
| 适用场景 | 被积函数中有"导数因子" | 被积函数含根式、复杂表达式 |
| 操作难度 | 较简单,需观察导数关系 | 较复杂,需选择合适的代换 |
| 常见类型 | 凑微分表 | 三角/双曲/根式/倒代换 |
---
### 要点 07 - 分部积分法
#### 基本公式
由乘法求导法则 $(uv)' = u'v + uv'$ 两边积分得:
$$
\int u \, dv = uv - \int v \, du
$$
或写作:
$$
\int u(x) v'(x) \, dx = u(x) v(x) - \int v(x) u'(x) \, dx
$$
**核心思想**:将被积函数分为两部分 $u$ 和 $dv$,通过公式将不易直接积分的部分转化为更易积分的形式。
---
#### 选择 $u$ 和 $dv$ 的原则
**关键**$u$ 应使导数变简单,$dv$ 应易于积分。
##### LIATE 优先序(反-对-幂-三-指)
按以下顺序选择 $u$(优先级从高到低):
| 类别 | 英文 | 示例 |
|-----|------|------|
| **L** - 反三角函数 | **L**ogarithmic inverse | $\arcsin x, \arctan x$ |
| **I** - 对数函数 | **I**nverse trigonometric | $\ln x, \log_a x$ |
| **A** - 幂函数 | **A**lgebraic | $x^n, ax+b$ |
| **T** - 三角函数 | **T**rigonometric | $\sin x, \cos x, \sec^2 x$ |
| **E** - 指数函数 | **E**xponential | $e^x, a^x$ |
**规则**:排名靠前的选为 $u$,靠后的选为 $dv$。
**示例**
$$
\int x e^x \, dx \quad \Longrightarrow \quad u = x,\; dv = e^x \, dx
$$
$$
\int x \ln x \, dx \quad \Longrightarrow \quad u = \ln x,\; dv = x \, dx
$$
$$
\int e^x \sin x \, dx \quad \Longrightarrow \quad u = \sin x,\; dv = e^x \, dx \text{(指数和三角函数任选其一)}
$$
---
#### 常见类型与技巧
##### 类型 1幂函数 $\times$ 指数/三角函数($u$ 取幂函数)
$$
\int x^n e^{ax} \, dx,\quad \int x^n \sin(ax) \, dx,\quad \int x^n \cos(ax) \, dx
$$
令 $u = x^n$$dv = e^{ax} \, dx$(或 $\sin(ax) \, dx$、$\cos(ax) \, dx$**需多次分部**直至幂次降为 $0$。
##### 类型 2幂函数 $\times$ 对数/反三角($u$ 取对数/反三角)
$$
\int x^n \ln x \, dx,\quad \int x^n \arcsin x \, dx,\quad \int x^n \arctan x \, dx
$$
令 $u = \ln x$(或 $\arcsin x$、$\arctan x$$dv = x^n \, dx$,一次分部即可消去对数/反三角。
##### 类型 3指数 $\times$ 三角函数(循环分部)
$$
\int e^{ax} \sin(bx) \, dx,\quad \int e^{ax} \cos(bx) \, dx
$$
任选其一为 $u$,两次分部后出现原积分,**移项求解**。
**示例**
$$
\begin{align}
I &= \int e^{ax} \sin(bx) \, dx \\
&= -\frac{e^{ax} \cos(bx)}{b} + \frac{a}{b} \int e^{ax} \cos(bx) \, dx \\
&= -\frac{e^{ax} \cos(bx)}{b} + \frac{a}{b}\left(\frac{e^{ax} \sin(bx)}{b} - \frac{a}{b} I\right) \\
&\Rightarrow I = \frac{e^{ax}(a \sin(bx) - b \cos(bx))}{a^2 + b^2} + C
\end{align}
$$
##### 类型 4单独一个函数
$$
\int \ln x \, dx,\quad \int \arcsin x \, dx,\quad \int \arctan x \, dx
$$
令 $u = \ln x$(或 $\arcsin x$、$\arctan x$**$dv = dx$**(凑出 $1$ 作为 $dv$)。
**示例**
$$
\int \ln x \, dx = x \ln x - \int x \cdot \frac{1}{x} \, dx = x \ln x - x + C
$$
##### 类型 5分部与换元结合
先换元化简,再分部积分。常见于被积函数含复合结构时。
---
#### 分部积分法推广公式
反复应用分部积分法则可得:
$$
\int u v^{(n+1)} \, dx = u v^{(n)} - u' v^{(n-1)} + u'' v^{(n-2)} - \cdots + (-1)^{n+1} \int u^{(n+1)} v \, dx
$$
---
### 知识点
- 定积分的定义
- 黎曼和与积分的关系
- 均匀分割技巧
- $\frac{1}{x^2 + a^2}$ 型积分公式
- $\frac{1}{\sqrt{x^2 \pm a^2}}$ 型积分公式
- $\sqrt{x^2 \pm a^2}$ 型积分公式
- 三角函数积分(降幂、万能代换、积化和差)
- 第一类换元法(凑微分法)
- 第二类换元法(变量代换法:三角/双曲/根式/倒代换)
- 分部积分法LIATE 优先序)
- 循环分部与移项求解