postgraduate-prep/subjects/math/05_微分方程.md

189 lines
4.0 KiB
Markdown
Raw Blame History

This file contains ambiguous Unicode characters

This file contains Unicode characters that might be confused with other characters. If you think that this is intentional, you can safely ignore this warning. Use the Escape button to reveal them.

## 笔记记录
### 要点 01 - 一阶可分离变量方程
#### 标准形式
$$
\frac{dy}{dx} = g(x)h(y)
$$
#### 解法
分离变量后两边积分:
$$
\int \frac{dy}{h(y)} = \int g(x) \, dx + C
$$
注意 $h(y)=0$ 的特解可能丢失。
---
### 要点 02 - 一阶齐次方程
#### 标准形式
$$
\frac{dy}{dx} = \varphi\!\left(\frac{y}{x}\right)
$$
#### 解法
令 $u = \dfrac{y}{x}$,则 $y = ux$$\dfrac{dy}{dx} = u + x\dfrac{du}{dx}$,代入得:
$$
u + x\frac{du}{dx} = \varphi(u) \quad\Longrightarrow\quad \frac{du}{\varphi(u)-u} = \frac{dx}{x}
$$
化为可分离变量方程求解。
---
### 要点 03 - 一阶线性微分方程
#### 标准形式
$$
y' + P(x)y = Q(x)
$$
#### 解法(常数变易法)
1. 先解齐次方程 $y' + P(x)y = 0$,得通解 $y = Ce^{-\int P(x)dx}$
2. 将常数 $C$ 变易为函数 $C(x)$,代入原方程得:
$$
y = e^{-\int P(x)dx} \left( \int Q(x) e^{\int P(x)dx} \, dx + C \right)
$$
#### 记忆公式
通解为 $y = e^{-\int P\,dx}\left(\int Q e^{\int P\,dx}dx + C\right)$,即 $y = \dfrac{1}{\mu}\left(\int Q\mu\,dx + C\right)$,其中 $\mu = e^{\int P\,dx}$ 为积分因子。
---
### 要点 04 - 伯努利方程
#### 标准形式
$$
y' + P(x)y = Q(x)y^n \quad (n \neq 0, 1)
$$
#### 解法
令 $z = y^{1-n}$,则 $z' = (1-n)y^{-n}y'$,代入后化为一阶线性方程:
$$
z' + (1-n)P(x)z = (1-n)Q(x)
$$
---
### 要点 05 - 可降阶的高阶微分方程
#### 类型一:$y^{(n)} = f(x)$
直接逐次积分 $n$ 次。
#### 类型二:$y'' = f(x, y')$(不显含 $y$
令 $p = y'$,则 $y'' = p'$,方程化为 $p' = f(x, p)$,为一阶方程。
#### 类型三:$y'' = f(y, y')$(不显含 $x$
令 $p = y'$,则 $y'' = \dfrac{dp}{dx} = \dfrac{dp}{dy}\cdot\dfrac{dy}{dx} = p\dfrac{dp}{dy}$,方程化为 $p\dfrac{dp}{dy} = f(y, p)$,为一阶方程。
---
### 要点 06 - 常系数齐次线性微分方程
#### 标准形式
$$
y^{(n)} + a_1 y^{(n-1)} + \cdots + a_{n-1}y' + a_n y = 0
$$
其中 $a_1, \dots, a_n$ 为常数。
#### 解法——特征方程法
设 $y = e^{rx}$,代入得**特征方程**
$$
r^n + a_1 r^{n-1} + \cdots + a_{n-1} r + a_n = 0
$$
#### 解的形式
| 特征根 | 通解中的对应项 |
|:---|:---|
| 单实根 $r$ | $C e^{rx}$ |
| $k$ 重实根 $r$ | $(C_1 + C_2 x + \cdots + C_k x^{k-1}) e^{rx}$ |
| 单重复根 $\alpha \pm i\beta$ | $e^{\alpha x}(C_1 \cos\beta x + C_2 \sin\beta x)$ |
| $k$ 重复根 $\alpha \pm i\beta$ | $e^{\alpha x}\big[(C_1 + C_2 x + \cdots + C_k x^{k-1})\cos\beta x + (D_1 + D_2 x + \cdots + D_k x^{k-1})\sin\beta x\big]$ |
二阶特例:$y'' + py' + qy = 0$ 的特征方程 $r^2 + pr + q = 0$
- $\Delta > 0$$y = C_1 e^{r_1 x} + C_2 e^{r_2 x}$
- $\Delta = 0$$y = (C_1 + C_2 x)e^{r x}$
- $\Delta < 0$$y = e^{\alpha x}(C_1 \cos\beta x + C_2 \sin\beta x)$
---
### 要点 07 - 常系数非齐次线性微分方程
#### 标准形式
$$
y^{(n)} + a_1 y^{(n-1)} + \cdots + a_n y = f(x)
$$
#### 解的结构
非齐次通解 = 齐次通解 + 非齐次特解
$$
y = \bar{y} + y^*
$$
#### 待定系数法——$f(x)$ 的两种形式
**形式一**$f(x) = P_m(x) e^{\lambda x}$
设特解 $y^* = x^k Q_m(x) e^{\lambda x}$其中
- $k$ $\lambda$ 作为特征根的重数$k=0,1,2$
- $Q_m(x)$ $m$ 次待定多项式
**形式二**$f(x) = e^{\alpha x}\big[P_l(x)\cos\beta x + P_n(x)\sin\beta x\big]$
设特解 $y^* = x^k e^{\alpha x}\big[R_m(x)\cos\beta x + S_m(x)\sin\beta x\big]$其中
- $m = \max(l, n)$
- $k$ $\alpha \pm i\beta$ 作为特征根的重数$k=0,1$
- $R_m, S_m$ $m$ 次待定多项式
---
### 要点 08 - 欧拉方程
#### 标准形式
$$
x^n y^{(n)} + a_1 x^{n-1} y^{(n-1)} + \cdots + a_{n-1} x y' + a_n y = f(x)
$$
#### 解法
$x = e^t$(或 $t = \ln x$ $D = \dfrac{d}{dt}$,则:
$$
\begin{aligned}
x y' &= D y \\
x^2 y'' &= D(D-1)y = D^2 y - D y \\
x^3 y''' &= D(D-1)(D-2)y
\end{aligned}
$$
将原方程化为以 $t$ 为自变量的常系数线性微分方程求解再将 $t = \ln x$ 代回