8.6 KiB
笔记记录
要点 05 - 三角函数积分
降幂公式
\sin^2 x = \frac{1 - \cos 2x}{2}
\cos^2 x = \frac{1 + \cos 2x}{2}
\sin^3 x = \frac{3\sin x - \sin 3x}{4}
\cos^3 x = \frac{3\cos x + \cos 3x}{4}
基本积分
\int \sin x \, dx = -\cos x + C
\int \cos x \, dx = \sin x + C
\int \tan x \, dx = -\ln|\cos x| + C
\int \cot x \, dx = \ln|\sin x| + C
\int \sec x \, dx = \ln|\sec x + \tan x| + C
\int \csc x \, dx = -\ln|\csc x + \cot x| + C
\int \sec^2 x \, dx = \tan x + C
\int \csc^2 x \, dx = -\cot x + C
\int \sec x \tan x \, dx = \sec x + C
\int \csc x \cot x \, dx = -\csc x + C
万能代换
令 $t = \tan\frac{x}{2}$,则:
\sin x = \frac{2t}{1 + t^2}, \quad \cos x = \frac{1 - t^2}{1 + t^2}, \quad dx = \frac{2 \, dt}{1 + t^2}
适用类型:$R(\sin x, \cos x)$(有理函数形式)
万能代换判别式分析
对于 $\displaystyle\int \frac{dx}{a + b\cos x}$,令 $t = \tan\frac{x}{2}$,代入万能代换公式得:
\int \frac{dx}{a + b\cos x} = \int \frac{2\,dt}{(a+b) + (a-b)t^2}
记 $A = a + b$,$B = a - b$,则积分化为
2\int \frac{dt}{A + B t^2}
其判别式为 $D = AB = (a+b)(a-b) = a^2 - b^2$。
D 的符号 |
A,B 关系 |
分母 A+Bt^2 |
积分结果类型 |
|---|---|---|---|
| $D > 0$($a^2 > b^2$) | A,B 同号 |
恒正/恒负,无奇点 | \arctan 型 |
| $D = 0$($a^2 = b^2$) | A 或 B = 0 |
退化为常数或 t^2 |
$\tan$/多项式 |
| $D < 0$($a^2 < b^2$) | A,B 异号 |
A+Bt^2 可为零 |
\operatorname{artanh} / \ln 型 |
直观理解:原分母 a + b\cos x 在实数域上是否恒不为零:
- 若 $|a| > |b|$:$|b\cos x| \le |b| < |a|$,
a + b\cos x永不等于零,积分处处有限 →\arctan - 若 $|a| < |b|$:存在
x使 $\cos x = -a/b$,分母为零 → 积分出现奇点 → 结果为\ln/\operatorname{artanh}
公式:
$D > 0$($a^2 > b^2$):
\int \frac{dx}{a + b\cos x} = \frac{2}{\sqrt{a^2 - b^2}} \arctan\!\left( \sqrt{\frac{a-b}{a+b}}\;\tan\frac{x}{2} \right) + C
$D < 0$($a^2 < b^2$):
\int \frac{dx}{a + b\cos x} = \frac{1}{\sqrt{b^2 - a^2}} \ln\left| \frac{\sqrt{b+a} + \sqrt{b-a}\tan\frac{x}{2}}{\sqrt{b+a} - \sqrt{b-a}\tan\frac{x}{2}} \right| + C
核心结论:万能代换虽然能把所有三角有理式化为有理分式,但结果的 形式(
\arctanvs $\ln$)由判别式a^2 - b^2正负决定。不区分 |a| 与 |b| 大小直接套公式会写出不成立的结果。
常用结论
\int \sin^n x \, dx = -\frac{\sin^{n-1} x \cos x}{n} + \frac{n-1}{n}\int \sin^{n-2} x \, dx
\int \cos^n x \, dx = \frac{\cos^{n-1} x \sin x}{n} + \frac{n-1}{n}\int \cos^{n-2} x \, dx
sinⁿ 递推公式推导(分部积分法)
设
I_n = \int \sin^n x \, dx, \quad n \ge 2.
取
u = \sin^{n-1}x, \quad dv = \sin x \, dx,
则
du = (n-1)\sin^{n-2}x \cos x \, dx, \quad v = -\cos x.
分部积分:
\begin{aligned}
I_n &= uv - \int v \, du \\
&= -\sin^{n-1}x \cos x + (n-1)\int \sin^{n-2}x \cos^2 x \, dx.
\end{aligned}
利用 $\cos^2 x = 1 - \sin^2 x$:
\int \sin^{n-2}x \cos^2 x \, dx = \int \sin^{n-2}x \, dx - \int \sin^n x \, dx = I_{n-2} - I_n.
代入得
I_n = -\sin^{n-1}x \cos x + (n-1)(I_{n-2} - I_n).
整理含 I_n 的项:
\begin{aligned}
I_n + (n-1)I_n &= -\sin^{n-1}x \cos x + (n-1)I_{n-2}, \\
n I_n &= -\sin^{n-1}x \cos x + (n-1)I_{n-2}.
\end{aligned}
于是
\boxed{I_n = -\frac{\sin^{n-1}x \cos x}{n} + \frac{n-1}{n} I_{n-2}},\quad n\ge 2.
需要两个初始条件:
I_0 = \int dx = x + CI_1 = \int \sin x \, dx = -\cos x + C
cosⁿ 递推公式推导
类似地,设 $J_n = \int \cos^n x , dx$,取 $u = \cos^{n-1}x$,$dv = \cos x , dx$,利用 $\sin^2 x = 1 - \cos^2 x$,可得:
\boxed{J_n = \frac{\cos^{n-1}x \sin x}{n} + \frac{n-1}{n} J_{n-2}},\quad n\ge 2
需要两个初始条件:
J_0 = \int dx = x + CJ_1 = \int \cos x \, dx = \sin x + C
点火公式(Wallis 公式)
利用 \sin^n 递推公式在 [0, \frac{\pi}{2}] 上积分,边界项为零:
J_n = \int_0^{\pi/2} \sin^n x \, dx = \frac{n-1}{n} J_{n-2}
递推过程:
\begin{aligned}
J_n &= \int_0^{\pi/2} \sin^n x \, dx
= \left[-\frac{\sin^{n-1} x \cos x}{n}\right]_0^{\pi/2} + \frac{n-1}{n} J_{n-2} \\
&= \frac{n-1}{n} J_{n-2}
\end{aligned}
同理 $\displaystyle \int_0^{\pi/2} \cos^n x , dx = J_n$(对称性)。
常见值:
J_2 = \frac{\pi}{4},\quad J_3 = \frac{2}{3},\quad J_4 = \frac{3\pi}{16},\quad J_5 = \frac{8}{15}
\int \sec^n x \, dx = \frac{\sec^{n-2} x \tan x}{n-1} + \frac{n-2}{n-1}\int \sec^{n-2} x \, dx \quad (n \neq 1)
\int \csc^n x \, dx = -\frac{\csc^{n-2} x \cot x}{n-1} + \frac{n-2}{n-1}\int \csc^{n-2} x \, dx \quad (n \neq 1)
secⁿ 递推公式推导(分部积分法):
设 $I_n = \int \sec^n x , dx$,改写为 $\int \sec^{n-2} x \cdot \sec^2 x , dx$。
令 $u = \sec^{n-2} x$,$dv = \sec^2 x , dx$,则:
du = (n-2)\sec^{n-2} x \tan x \, dx,\quad v = \tan x
代入分部积分公式 $\int u , dv = uv - \int v , du$:
\begin{aligned}
I_n &= \sec^{n-2} x \tan x - \int \tan x \cdot (n-2)\sec^{n-2} x \tan x \, dx \\
&= \sec^{n-2} x \tan x - (n-2)\int \sec^{n-2} x \tan^2 x \, dx
\end{aligned}
利用 $\tan^2 x = \sec^2 x - 1$:
I_n = \sec^{n-2} x \tan x - (n-2)\int \sec^{n-2} x (\sec^2 x - 1) \, dx
I_n = \sec^{n-2} x \tan x - (n-2) I_n + (n-2) I_{n-2}
移项合并 I_n 项:
(n-1) I_n = \sec^{n-2} x \tan x + (n-2) I_{n-2}
\boxed{I_n = \frac{\sec^{n-2} x \tan x}{n-1} + \frac{n-2}{n-1} I_{n-2}}
需要两个初始条件:
I_1 = \int \sec x \, dx = \ln|\sec x + \tan x| + CI_2 = \int \sec^2 x \, dx = \tan x + C
cscⁿ 递推公式推导类似,利用 $\cot^2 x = \csc^2 x - 1$。
递推式的完全展开
递推公式重复代入即可展开为有限项和(初等函数的闭式表达)。
sinⁿ / cosⁿ 的完全展开(不定积分,设 $I_n = \int \sin^n x , dx$):
边界条件 I_0 = x + C,\; I_1 = -\cos x + C
\begin{aligned}
I_n &= -\frac{\sin^{n-1} x \cos x}{n}
+ \frac{n-1}{n} \left(-\frac{\sin^{n-3} x \cos x}{n-2}\right)
+ \frac{n-1}{n}\cdot\frac{n-3}{n-2} \left(-\frac{\sin^{n-5} x \cos x}{n-4}\right) + \cdots \\[4pt]
&= -\cos x \sum_{k=1}^{n} \frac{(n-1)!!}{(n-k)!!} \cdot \frac{\sin^{n-k} x}{(n-k+1)!!} \quad \text{(示意模式)}
\end{aligned}
更清晰地,按奇偶展开:
n 为偶数($n=2m$):
\begin{aligned}
\int \sin^{2m} x \, dx &= -\cos x \sum_{k=1}^{m} \frac{(2m-1)(2m-3)\cdots(2m-2k+1)}{(2m-2)(2m-4)\cdots(2m-2k+2)}
\cdot \frac{\sin^{2m-2k+1} x}{2m-2k+1} + C
\end{aligned}
其中 C 为常数项(来自 $I_0$)。
n 为奇数($n=2m+1$):
\begin{aligned}
\int \sin^{2m+1} x \, dx &= -\cos x \sum_{k=1}^{m} \frac{(2m)(2m-2)\cdots(2m-2k+2)}{(2m-1)(2m-3)\cdots(2m-2k+1)}
\cdot \frac{\sin^{2m-2k+1} x}{2m-2k+2} + C
\end{aligned}
其中 C 来自 I_1 = -\cos x 项。
实际记忆:通常直接用递推公式比记忆展开式更实用,考试中一般只需求特定 n 的值或用到递推关系。
secⁿ 的完全展开(设 $I_n = \int \sec^n x , dx$):
递推式同样可展开,以奇数/偶数分界:
n 为偶数($n=2m$,终止于 $I_2 = \tan x + C$):
I_{2m} = \sum_{k=1}^{m} \frac{(2m-2)(2m-4)\cdots(2m-2k+2)}{(2m-1)(2m-3)\cdots(2m-2k+1)} \cdot \frac{\sec^{2m-2k} x \tan x}{2m-2k+1} + C
例如:
\begin{aligned}
I_2 &= \tan x + C \\[2pt]
I_4 &= \frac{1}{3}\sec^2 x \tan x + \frac{2}{3}\tan x + C \\[2pt]
I_6 &= \frac{1}{5}\sec^4 x \tan x + \frac{4}{15}\sec^2 x \tan x + \frac{8}{15}\tan x + C
\end{aligned}
n 为奇数($n=2m+1$,终止于 $I_1 = \ln|\sec x + \tan x| + C$):
\begin{aligned}
I_{2m+1} &= \sum_{k=1}^{m} \frac{(2m-1)(2m-3)\cdots(2m-2k+1)}{(2m)(2m-2)\cdots(2m-2k+2)} \cdot \frac{\sec^{2m-2k+1} x \tan x}{2m-2k+2}
+ \frac{(2m-1)!!}{(2m)!!} \ln|\sec x + \tan x| + C
\end{aligned}
例如:
\begin{aligned}
I_1 &= \ln|\sec x + \tan x| + C \\[2pt]
I_3 &= \frac{1}{2}\sec x \tan x + \frac{1}{2}\ln|\sec x + \tan x| + C \\[2pt]
I_5 &= \frac{1}{4}\sec^3 x \tan x + \frac{3}{8}\sec x \tan x + \frac{3}{8}\ln|\sec x + \tan x| + C
\end{aligned}
积化和差
\sin A \cos B = \frac{1}{2}\sin(A+B) + \frac{1}{2}\sin(A-B)
\cos A \cos B = \frac{1}{2}\cos(A+B) + \frac{1}{2}\cos(A-B)
\sin A \sin B = \frac{1}{2}\cos(A-B) - \frac{1}{2}\cos(A+B)