postgraduate-prep/mistakes/math/04_积分.md

476 lines
14 KiB
Markdown
Raw Permalink Blame History

This file contains ambiguous Unicode characters

This file contains Unicode characters that might be confused with other characters. If you think that this is intentional, you can safely ignore this warning. Use the Escape button to reveal them.

## 错题记录
### 题目 01
若反常积分
$$\int_0^{+\infty} \frac{\ln x}{(1+x)\,x^{1-p}}\,dx$$
收敛,则 $p$ 的取值范围是?
### 错误原因
忽视该积分是**混合型反常积分**$x=0$ 为瑕点且有 $+\infty$ 上限),只分析了某一端的敛散条件,未同时考虑两端的约束取交集。
### 正确答案
$$0 < p < 1$$
**解法(比较判别法的极限形式)**
将被积函数改写为
$$f(x) = \frac{\ln x}{(1+x)\,x^{1-p}} = \frac{x^{p-1}\ln x}{1+x}$$
由于 $\ln x$ $x=0$ $x=+\infty$ 处均为奇点需分别构造比较函数利用极限形式比较判别法$\displaystyle\lim \frac{f}{g} = l$判定敛散
---
**1$x \to 0^+$ 瑕积分**
取比较函数
$$g_1(x) = -x^{p-1}\ln x \quad (> 0 \text{ for } x \in (0,1))$$
求比值极限:
$$\lim_{x \to 0^+} \frac{f(x)}{g_1(x)}
= \lim_{x \to 0^+} \frac{x^{p-1}\ln x}{(1+x)} \cdot \frac{1}{-x^{p-1}\ln x}
= \lim_{x \to 0^+} \frac{-1}{1+x} = -1$$
由于 $0 < \left| -1 \right| < +\infty$由极限形式比较判别法$f$ $g_1$ $x=0$ **同敛散**。
现判 $g_1$ 的敛散性分部积分
$$\int_0 -x^{p-1}\ln x\,dx = -\frac{x^p}{p}\ln x \Big|_0 + \frac{1}{p}\int_0 x^{p-1}dx
= -\frac{x^p}{p}\ln x \Big|_0 + \frac{x^p}{p^2}\Big|_0$$
$p > 0$ 时 $\displaystyle\lim_{x \to 0^+} x^p\ln x = 0$,积分收敛;
当 $p \le 0$ 时 $\displaystyle\lim_{x \to 0^+} x^p\ln x = -\infty$(或不存在),积分发散。
故 $x \to 0^+$ 端收敛当且仅当
$$p > 0$$
---
**2$x \to +\infty$ 端(无穷限积分)**
取比较函数
$$g_2(x) = \frac{\ln x}{x^{2-p}} \quad (> 0 \text{ for } x > 1)$$
求比值极限:
$$\lim_{x \to +\infty} \frac{f(x)}{g_2(x)}
= \lim_{x \to +\infty} \frac{x^{p-1}\ln x}{1+x} \cdot \frac{x^{2-p}}{\ln x}
= \lim_{x \to +\infty} \frac{x}{1+x} = 1$$
由于 $0 < 1 < +\infty$由极限形式比较判别法$f$ $g_2$ $x=+\infty$ **同敛散**。
现判 $g_2$ 的敛散性分部积分
$$\int^{+\infty} \frac{\ln x}{x^{2-p}}\,dx
= -\frac{\ln x}{(1-p)x^{1-p}}\Big|^{+\infty} + \frac{1}{1-p}\int^{+\infty} \frac{dx}{x^{2-p}}$$
$p < 1$ $1-p > 0$)时:
- $\displaystyle\lim_{x \to +\infty} \frac{\ln x}{x^{1-p}} = 0$(幂次 $1-p > 0$ 支配对数),第一项趋于 $0$
- $\displaystyle\int^{+\infty} \frac{dx}{x^{2-p}}$ 收敛($2-p > 1$),第二项收敛
当 $p \ge 1$ 时积分发散。
故 $x \to +\infty$ 端收敛当且仅当
$$p < 1$$
---
**3综合**
取两端的交集
$$\boxed{0 < p < 1}$$
---
#### ε-δ 严格证明(比值审敛思路)
核心思路对两端分别取 $\ln x$ 消去因子」$\varepsilon_1, \varepsilon_2 > 0$,用不等式放缩将 $f$ 夹在可积的幂函数之间,以比值审敛的本质完成严格证明。
设 $0 < p < 1$。 $p$ 满足条件的两个正数
$$\varepsilon_1 = \frac{p}{2} > 0, \qquad \varepsilon_2 = \frac{1-p}{2} > 0$$
将积分分拆为两段:
$$I = \int_0^{+\infty} f(x)dx = \underbrace{\int_0^1 f(x)dx}_{I_1} + \underbrace{\int_1^{+\infty} f(x)dx}_{I_2}$$
---
**A$I_1$ 的收敛性($x \to 0^+$**
由 $\displaystyle\lim_{x \to 0^+} x^{\varepsilon_1} \ln x = 0$,存在 $\delta \in (0, 1]$,使得当 $0 < x < \delta$
$$|x^{\varepsilon_1} \ln x| < 1 \quad\Longrightarrow\quad |\ln x| < x^{-\varepsilon_1}$$
$x \in (0, \delta)$ $1+x \ge 1$ $\dfrac{1}{1+x} \le 1$从而
$$|f(x)| = \frac{|\ln x| \cdot x^{p-1}}{1+x}
\le |\ln x| \cdot x^{p-1}
< x^{-\varepsilon_1} \cdot x^{p-1}
= x^{p-1-\varepsilon_1}$$
由于 $\varepsilon_1 = \dfrac{p}{2}$,故 $p-1-\varepsilon_1 = \dfrac{p}{2} - 1$。
因为 $p > 0$,有 $\dfrac{p}{2} - 1 > -1$,故 $\displaystyle\int_0^{\delta} x^{p/2-1}\,dx$ 收敛。由比较判别法,$|f(x)|$ 在 $(0, \delta)$ 上可积,即 $I_1$ 绝对收敛。
---
**B$I_2$ 的收敛性($x \to +\infty$**
由 $\displaystyle\lim_{x \to +\infty} \frac{\ln x}{x^{\varepsilon_2}} = 0$,存在 $M > 1$,使得当 $x > M$ 时:
$$\left|\frac{\ln x}{x^{\varepsilon_2}}\right| < 1 \quad\Longrightarrow\quad |\ln x| < x^{\varepsilon_2}$$
$x > M \ge 1$,有 $1+x \ge x$,故 $\dfrac{1}{1+x} \le \dfrac{1}{x}$,从而:
$$|f(x)| = \frac{|\ln x| \cdot x^{p-1}}{1+x}
\le \frac{|\ln x| \cdot x^{p-1}}{x}
= |\ln x| \cdot x^{p-2}
< x^{\varepsilon_2} \cdot x^{p-2}
= x^{p-2+\varepsilon_2}$$
由于 $\varepsilon_2 = \dfrac{1-p}{2}$,故 $p-2+\varepsilon_2 = p-2 + \dfrac{1-p}{2} = \dfrac{p-3}{2}$。
为验证 $\displaystyle\int_M^{+\infty} x^{p-2+\varepsilon_2}\,dx$ 收敛 $p-2+\varepsilon_2 < -1$
$$p - 2 + \frac{1-p}{2} < -1
\;\Longrightarrow\; \frac{2p-4+1-p}{2} < -1
\;\Longrightarrow\; \frac{p-3}{2} < -1
\;\Longrightarrow\; p < 1$$
$p < 1 \,\checkmark$ $\displaystyle\int_M^{+\infty} x^{p-2+\varepsilon_2}\,dx$ 收敛由比较判别法$|f(x)|$ $(M, +\infty)$ 上可积 $I_2$ 绝对收敛
---
**C结论**
$I_1$ $I_2$ 均绝对收敛 $\;\Longrightarrow\;$ 原积分 $I$ 收敛
综上反常积分收敛当且仅当 $\boxed{0 < p < 1}$。
---
### 知识点
- 反常积分的极限形式比较判别法比值审敛选取 $g(x)$ 使 $\displaystyle\lim \frac{f}{g}$ 为非零有限值转化为 $g$ 的敛散判定
- 混合型反常积分的分段审敛思路
- 瑕积分审敛$x \to 0^+$ 时比较基准 $\displaystyle\int_0 \frac{1}{x^q}dx$$q < 1$ 收敛
- 无穷限积分审敛$x \to +\infty$ 时比较基准 $\displaystyle\int^{+\infty} \frac{1}{x^q}dx$$q > 1$ 收敛)
- $\ln x$ 因子不改变积分敛散性的临界值,但在 $=$ 临界值时会导致发散
---
### 题目 02
求不定积分
$$\int \frac{dx}{a + b\cos x}$$
其中 $a, b$ 为常数,讨论不同参数下的结果。
### 错误原因
不区分 $|a|$ 与 $|b|$ 的大小关系直接套用万能代换 $t = \tan\frac{x}{2}$,导致结果形式错误或遗漏奇点。万能代换会将被积函数化为有理分式,但判别式 $\Delta = a^2 - b^2$ 的正负决定了有理分式的分解方式,忽略判别会写出不成立的 arctan 或 ln 形式。
### 正确答案
**万能代换**:令 $t = \tan\dfrac{x}{2}$,则
$$\cos x = \frac{1-t^2}{1+t^2}, \qquad dx = \frac{2}{1+t^2}dt$$
代入得:
$$\int \frac{dx}{a + b\cos x} = \int \frac{2}{(a+b) + (a-b)t^2}\,dt$$
---
**情形 1**$a^2 > b^2$(分母恒正)
令 $\lambda = \sqrt{\dfrac{a-b}{a+b}}$,则:
$$\int \frac{dx}{a + b\cos x} = \frac{2}{\sqrt{a^2 - b^2}} \arctan\!\left( \sqrt{\frac{a-b}{a+b}}\;\tan\frac{x}{2} \right) + C$$
---
**情形 2**$a^2 = b^2$
- 若 $a = b$
$$\int \frac{dx}{a + a\cos x} = \frac{1}{a}\int \frac{dx}{1 + \cos x} = \frac{1}{a}\tan\frac{x}{2} + C$$
- 若 $a = -b$
$$\int \frac{dx}{a - a\cos x} = \frac{1}{a}\int \frac{dx}{1 - \cos x} = -\frac{1}{a}\cot\frac{x}{2} + C$$
---
**情形 3**$a^2 < b^2$分母可为零出现瑕点
$$\int \frac{dx}{a + b\cos x} = \frac{1}{\sqrt{b^2 - a^2}} \ln\left| \frac{\sqrt{b^2-a^2}\tan\frac{x}{2} + b + a}{\sqrt{b^2-a^2}\tan\frac{x}{2} - b - a} \right| + C$$
或等价地
$$\int \frac{dx}{a + b\cos x} = \frac{1}{\sqrt{b^2 - a^2}} \ln\left| \frac{\sqrt{b+a} + \sqrt{b-a}\tan\frac{x}{2}}{\sqrt{b+a} - \sqrt{b-a}\tan\frac{x}{2}} \right| + C$$
---
**结论速查表**
| 条件 | 结果类型 | 关键公式 |
|------|---------|----------|
| $a^2 > b^2$ | $\arctan$ 型 | $\dfrac{2}{\sqrt{a^2-b^2}}\arctan\!\left(\sqrt{\frac{a-b}{a+b}}\tan\frac{x}{2}\right)$ |
| $a^2 = b^2$ | $\tan$/$\cot$ 型 | $\frac{1}{a}\tan\frac{x}{2}$ 或 $-\frac{1}{a}\cot\frac{x}{2}$ |
| $a^2 < b^2$ | $\ln$ | $\dfrac{1}{\sqrt{b^2-a^2}}\ln\!\left|\frac{\sqrt{b+a}+\sqrt{b-a}\tan\frac{x}{2}}{\sqrt{b+a}-\sqrt{b-a}\tan\frac{x}{2}}\right|$ |
### 知识点
- 万能代换 $t = \tan\frac{x}{2}$ 化三角有理式为有理分式
- 判别式 $\Delta = a^2 - b^2$ 决定被积函数结构和结果形式
- $\arctan$ vs $\ln$ 的转换本质$\displaystyle\int \frac{dt}{\alpha^2 + t^2}$ vs $\displaystyle\int \frac{dt}{t^2 - \alpha^2}$
---
### 题目 03
求不定积分
$$\int \frac{dx}{1 + \sqrt{\dfrac{1+x}{x}}}$$
### 错误原因
看到根号含 $\dfrac{1+x}{x}$ 就直接尝试三角代换 $x = \tan^2\theta$ 或令 $t = \sqrt{\dfrac{1+x}{x}}$ 换元为有理分式但后者会导出 $\dfrac{t^2}{(t+1)^3(t-1)^2}$ 的复杂部分分式。**正确路径是先有理化分母**根号项被吸收到多项式积分中仅剩 $\int\sqrt{x^2+x}\,dx$ 一个标准型
### 正确答案
**有理化分母**分子分母同乘 $1 - \sqrt{\dfrac{1+x}{x}}$
$$
\begin{aligned}
\frac{1}{1 + \sqrt{\frac{1+x}{x}}}
&= \frac{1 - \sqrt{\frac{1+x}{x}}}{1 - \frac{1+x}{x}} \\
&= \frac{1 - \sqrt{\frac{1+x}{x}}}{\frac{x - 1 - x}{x}} \\
&= -x\left(1 - \sqrt{\frac{1+x}{x}}\right) \\
&= -x + \sqrt{x(1+x)} \\
&= -x + \sqrt{x^2 + x}
\end{aligned}
$$
于是
$$I = \int (-x + \sqrt{x^2 + x})\,dx = -\frac{x^2}{2} + \int \sqrt{x^2 + x}\,dx$$
---
**处理 $\displaystyle\int\sqrt{x^2 + x}\,dx$**配平方
$$x^2 + x = \left(x + \frac{1}{2}\right)^2 - \frac{1}{4}$$
$u = x + \dfrac{1}{2}$利用标准公式 $\displaystyle\int\sqrt{u^2 - a^2}\,du = \frac{u}{2}\sqrt{u^2-a^2} - \frac{a^2}{2}\ln\left|u + \sqrt{u^2-a^2}\right| + C$
$$\int\sqrt{x^2 + x}\,dx = \frac{x + \frac{1}{2}}{2}\sqrt{x^2+x} - \frac{1}{8}\ln\left|x + \frac{1}{2} + \sqrt{x^2+x}\right| + C$$
---
**合并且简化**
$$\boxed{
\begin{aligned}
\int \frac{dx}{1 + \sqrt{\dfrac{1+x}{x}}}
= -\frac{x^2}{2} &+ \frac{2x+1}{4}\sqrt{x^2+x} \\
&- \frac{1}{8}\ln\left| x + \frac{1}{2} + \sqrt{x^2+x} \right| + C
\end{aligned}
}$$
### 知识点
- **分母有理化优先** $\sqrt{A} \pm \sqrt{B}$ 同乘共轭将分母化为有理式
- $\displaystyle\int\sqrt{x^2 \pm a^2}\,dx$、$\displaystyle\int\sqrt{x^2 \pm a x}\,dx$ 的标准公式配平方后套用
- 复杂根式换元前先观察能否有理化简化——有理化往往比暴力换元省 80% 的计算量
---
### 题目 04
若函数 $f(x)$ $[0, +\infty)$ 上连续
$$
g(x) = \int_0^{2x} f\!\left(x + \frac{t}{2}\right) dt
$$
则当 $x \to 0^+$ $g(x)$ $\sqrt{x}$
(A) 高阶无穷小 &emsp; (B) 低阶无穷小 &emsp; (C) 等价无穷小 &emsp; (D) 同阶但非等价无穷小
### 错误原因
直接对 $g(x)$ 应用变限积分求导公式忽略了被积函数 $f(x + t/2)$ 中也含有 $x$少算了 $\displaystyle\frac{\partial}{\partial x}$
** 错误做法**
$$
g'(x) = f\!\left(x + \frac{2x}{2}\right) \cdot (2x)' = 2f(2x)
$$
**正确做法**先换元将 $x$ 从被积函数中分离出来再求导
### 正确答案
**换元** $u = x + \dfrac{t}{2}$ $dt = 2\,du$
$$
t = 0 \Rightarrow u = x,\qquad t = 2x \Rightarrow u = 2x
$$
$$
g(x) = \int_0^{2x} f\!\left(x + \frac{t}{2}\right) dt
= \int_x^{2x} f(u) \cdot 2\,du
= 2\int_x^{2x} f(u)\,du
$$
**求导**此时被积函数不含 $x$
$$
g'(x) = 2\bigl[ f(2x)\cdot(2x)' - f(x)\cdot x' \bigr]
= 2\bigl[ 2f(2x) - f(x) \bigr]
= 4f(2x) - 2f(x)
$$
**确定无穷小的阶**由积分中值定理存在 $\xi \in [x, 2x]$ 使得
$$
g(x) = 2\int_x^{2x} f(u)\,du = 2f(\xi)\,(2x - x) = 2x f(\xi)
$$
$x \to 0^+$ $\xi \to 0^+$$f(\xi) \to f(0)$$f$ 连续
$$
\lim_{x\to 0^+} \frac{g(x)}{\sqrt{x}}
= \lim_{x\to 0^+} \frac{2x f(\xi)}{\sqrt{x}}
= \lim_{x\to 0^+} 2\sqrt{x}\,f(\xi)
= 0
$$
所以 $g(x)$ $\sqrt{x}$ **高阶无穷小** **A**
### 知识点
- 含参变量 $x$ 的变限积分求导前先换元将 $x$ 从被积函数中分离
- 换元时须同步更新积分上下限
- Leibniz 公式$\displaystyle\frac{d}{dx}\int_{a(x)}^{b(x)} F(x,t)\,dt = F(x,b(x))b'(x) - F(x,a(x))a'(x) + \int_{a(x)}^{b(x)} \frac{\partial F}{\partial x} dt$
- 无穷小阶数的判定极限为 $c \neq 0$ 则同阶$c = 1$ 则等价
---
### 题目 05
$f(x)$ $[-a,a]$ 上连续且为偶函数$a>0$
$$
g(x) = \int_{-a}^{a} |x - t|\,f(t)\,dt
$$
则在 $[-a,a]$ 上( )。
(A) $g(x)$ 是单调递增函数 &emsp; (B) $g(x)$ 是单调递减函数 &emsp; (C) $g(x)$ 是偶函数 &emsp; (D) $g(x)$ 是奇函数
### 错误原因
凭直觉认为 $|x - t|$ 不是偶函数也不是奇函数,加上 $f(t)$ 为偶函数后结果「应该没有奇偶性」,忽略了变量代换后 $|x - t|$ 的对称性恰好使 $g(x)$ 为偶。
另一种错误:试图先求导判断单调性,但未意识到 $g'(x)$ 的正负取决于 $f$ 的具体形式,无法确定单调性。
### 正确答案
**考查奇偶性**:作代换 $u = -t$
$$
\begin{aligned}
g(-x) &= \int_{-a}^{a} |-x - t|\,f(t)\,dt \\
&= \int_{a}^{-a} |-x + u|\,f(-u)\,(-du) \\
&= \int_{-a}^{a} |u - x|\,f(u)\,du \qquad (\text{偶性} \Rightarrow f(-u)=f(u)) \\
&= \int_{-a}^{a} |x - u|\,f(u)\,du = g(x)
\end{aligned}
$$
故 $g(x)$ 为 **偶函数**
**考查单调性**(反例):取 $f(t) \equiv 1$,则
$$
g(x) = \int_{-a}^{a} |x - t|\,dt
= (a^2 + x^2) - \bigl( -a^2 - x^2 \bigr) = 2(a^2 + x^2)
$$
$g(x)$ 在 $[-a,0]$ 递减、$[0,a]$ 递增,并非整体单调。故单调性不成立。
综上,恒成立的结论是 $g(x)$ 为偶函数,选 **C**
### 知识点
- 含绝对值的积分奇偶性判断:作变量代换 $t \to -t$
- 偶函数 $\times$ 偶函数 $\to$ 偶函数;$|x-t|$ 在代换 $x\to -x,\;t\to -t$ 下不变
- 单调性需具体分析,不能仅由被积函数形式直接推断
---
### 题目 06
若 $y(x) = \displaystyle\int_{2}^{x^{2}} e^{-\sqrt{t}}\,dt$,则 $\left.\dfrac{d^{2}y}{dx^{2}}\right|_{x=-1} =$
(A) $0$ &emsp; (B) $1$ &emsp; (C) $4e^{-1}$ &emsp; (D) $4e$
### 错误原因
对 $\sqrt{x^{2}}$ 的处理忽略了绝对值:$\sqrt{x^{2}} = |x|$,而非 $x$。当 $x=-1$ 时,$|x| = 1$,而错误地认为 $\sqrt{(-1)^{2}} = -1$ 会导致符号错误。
**❌ 错误做法**
$$
y'(x) = e^{-\sqrt{x^{2}}} \cdot 2x = 2x e^{-x}
\quad\Rightarrow\quad
y''(x) = 2e^{-x}(1 - x)
\quad\Rightarrow\quad
y''(-1) = 2e^{1}(1 + 1) = 4e \quad\text{(选 D)}
$$
### 正确答案
由 Leibniz 公式:
$$
y'(x) = e^{-\sqrt{x^{2}}} \cdot (x^{2})' = 2x\,e^{-|x|}
$$
在 $x=-1$ 的邻域内 $x<0$ $|x| = -x$$e^{-|x|} = e^{x}$
$$
y'(x) = 2x\,e^{x} \qquad (x < 0)
$$
再求导
$$
y''(x) = 2e^{x} + 2x e^{x} = 2e^{x}(1 + x)
$$
代入 $x=-1$
$$
y''(-1) = 2e^{-1}(1 - 1) = 0
$$
**A**
### 知识点
- 变限积分求导$\displaystyle\frac{d}{dx}\int_{a}^{\varphi(x)} f(t)\,dt = f(\varphi(x))\,\varphi'(x)$
- $\sqrt{x^{2}} = |x|$分段处理绝对值
- 复合函数求导注意符号细节