## 笔记记录 ### 要点 05 - 三角函数积分 #### 降幂公式 $$ \sin^2 x = \frac{1 - \cos 2x}{2} $$ $$ \cos^2 x = \frac{1 + \cos 2x}{2} $$ $$ \sin^3 x = \frac{3\sin x - \sin 3x}{4} $$ $$ \cos^3 x = \frac{3\cos x + \cos 3x}{4} $$ #### 基本积分 $$ \int \sin x \, dx = -\cos x + C $$ $$ \int \cos x \, dx = \sin x + C $$ $$ \int \tan x \, dx = -\ln|\cos x| + C $$ $$ \int \cot x \, dx = \ln|\sin x| + C $$ $$ \int \sec x \, dx = \ln|\sec x + \tan x| + C $$ $$ \int \csc x \, dx = -\ln|\csc x + \cot x| + C $$ $$ \int \sec^2 x \, dx = \tan x + C $$ $$ \int \csc^2 x \, dx = -\cot x + C $$ $$ \int \sec x \tan x \, dx = \sec x + C $$ $$ \int \csc x \cot x \, dx = -\csc x + C $$ #### 万能代换 令 $t = \tan\frac{x}{2}$,则: $$ \sin x = \frac{2t}{1 + t^2}, \quad \cos x = \frac{1 - t^2}{1 + t^2}, \quad dx = \frac{2 \, dt}{1 + t^2} $$ 适用类型:$R(\sin x, \cos x)$(有理函数形式) #### 万能代换判别式分析 对于 $\displaystyle\int \frac{dx}{a + b\cos x}$,令 $t = \tan\frac{x}{2}$,代入万能代换公式得: $$\int \frac{dx}{a + b\cos x} = \int \frac{2\,dt}{(a+b) + (a-b)t^2}$$ 记 $A = a + b$,$B = a - b$,则积分化为 $$2\int \frac{dt}{A + B t^2}$$ 其判别式为 $D = AB = (a+b)(a-b) = a^2 - b^2$。 | $D$ 的符号 | $A,B$ 关系 | 分母 $A+Bt^2$ | 积分结果类型 | |------------|-----------|---------------|------------| | $D > 0$($a^2 > b^2$)| $A,B$ 同号 | 恒正/恒负,无奇点 | $\arctan$ 型 | | $D = 0$($a^2 = b^2$)| $A$ 或 $B = 0$ | 退化为常数或 $t^2$ | $\tan$/多项式 | | $D < 0$($a^2 < b^2$)| $A,B$ 异号 | $A+Bt^2$ 可为零 | $\operatorname{artanh}$ / $\ln$ 型 | **直观理解**:原分母 $a + b\cos x$ 在实数域上是否恒不为零: - 若 $|a| > |b|$:$|b\cos x| \le |b| < |a|$,$a + b\cos x$ 永不等于零,积分处处有限 → $\arctan$ - 若 $|a| < |b|$:存在 $x$ 使 $\cos x = -a/b$,分母为零 → 积分出现奇点 → 结果为 $\ln$ / $\operatorname{artanh}$ **公式**: $D > 0$($a^2 > b^2$): $$\int \frac{dx}{a + b\cos x} = \frac{2}{\sqrt{a^2 - b^2}} \arctan\!\left( \sqrt{\frac{a-b}{a+b}}\;\tan\frac{x}{2} \right) + C$$ $D < 0$($a^2 < b^2$): $$\int \frac{dx}{a + b\cos x} = \frac{1}{\sqrt{b^2 - a^2}} \ln\left| \frac{\sqrt{b+a} + \sqrt{b-a}\tan\frac{x}{2}}{\sqrt{b+a} - \sqrt{b-a}\tan\frac{x}{2}} \right| + C$$ > **核心结论**:万能代换虽然能把所有三角有理式化为有理分式,但结果的 **形式**($\arctan$ vs $\ln$)由判别式 $a^2 - b^2$ 正负决定。不区分 |a| 与 |b| 大小直接套公式会写出不成立的结果。 #### 常用结论 $$ \int \sin^n x \, dx = -\frac{\sin^{n-1} x \cos x}{n} + \frac{n-1}{n}\int \sin^{n-2} x \, dx $$ $$ \int \cos^n x \, dx = \frac{\cos^{n-1} x \sin x}{n} + \frac{n-1}{n}\int \cos^{n-2} x \, dx $$ #### sinⁿ 递推公式推导(分部积分法) 设 $$ I_n = \int \sin^n x \, dx, \quad n \ge 2. $$ 取 $$ u = \sin^{n-1}x, \quad dv = \sin x \, dx, $$ 则 $$ du = (n-1)\sin^{n-2}x \cos x \, dx, \quad v = -\cos x. $$ 分部积分: $$ \begin{aligned} I_n &= uv - \int v \, du \\ &= -\sin^{n-1}x \cos x + (n-1)\int \sin^{n-2}x \cos^2 x \, dx. \end{aligned} $$ 利用 $\cos^2 x = 1 - \sin^2 x$: $$ \int \sin^{n-2}x \cos^2 x \, dx = \int \sin^{n-2}x \, dx - \int \sin^n x \, dx = I_{n-2} - I_n. $$ 代入得 $$ I_n = -\sin^{n-1}x \cos x + (n-1)(I_{n-2} - I_n). $$ 整理含 $I_n$ 的项: $$ \begin{aligned} I_n + (n-1)I_n &= -\sin^{n-1}x \cos x + (n-1)I_{n-2}, \\ n I_n &= -\sin^{n-1}x \cos x + (n-1)I_{n-2}. \end{aligned} $$ 于是 $$ \boxed{I_n = -\frac{\sin^{n-1}x \cos x}{n} + \frac{n-1}{n} I_{n-2}},\quad n\ge 2. $$ 需要两个初始条件: - $I_0 = \int dx = x + C$ - $I_1 = \int \sin x \, dx = -\cos x + C$ #### cosⁿ 递推公式推导 类似地,设 $J_n = \int \cos^n x \, dx$,取 $u = \cos^{n-1}x$,$dv = \cos x \, dx$,利用 $\sin^2 x = 1 - \cos^2 x$,可得: $$ \boxed{J_n = \frac{\cos^{n-1}x \sin x}{n} + \frac{n-1}{n} J_{n-2}},\quad n\ge 2 $$ 需要两个初始条件: - $J_0 = \int dx = x + C$ - $J_1 = \int \cos x \, dx = \sin x + C$ #### 点火公式(Wallis 公式) 利用 $\sin^n$ 递推公式在 $[0, \frac{\pi}{2}]$ 上积分,边界项为零: $$ J_n = \int_0^{\pi/2} \sin^n x \, dx = \frac{n-1}{n} J_{n-2} $$ **递推过程**: $$ \begin{aligned} J_n &= \int_0^{\pi/2} \sin^n x \, dx = \left[-\frac{\sin^{n-1} x \cos x}{n}\right]_0^{\pi/2} + \frac{n-1}{n} J_{n-2} \\ &= \frac{n-1}{n} J_{n-2} \end{aligned} $$ 同理 $\displaystyle \int_0^{\pi/2} \cos^n x \, dx = J_n$(对称性)。 常见值: $$ J_2 = \frac{\pi}{4},\quad J_3 = \frac{2}{3},\quad J_4 = \frac{3\pi}{16},\quad J_5 = \frac{8}{15} $$ --- $$ \int \sec^n x \, dx = \frac{\sec^{n-2} x \tan x}{n-1} + \frac{n-2}{n-1}\int \sec^{n-2} x \, dx \quad (n \neq 1) $$ $$ \int \csc^n x \, dx = -\frac{\csc^{n-2} x \cot x}{n-1} + \frac{n-2}{n-1}\int \csc^{n-2} x \, dx \quad (n \neq 1) $$ **secⁿ 递推公式推导**(分部积分法): 设 $I_n = \int \sec^n x \, dx$,改写为 $\int \sec^{n-2} x \cdot \sec^2 x \, dx$。 令 $u = \sec^{n-2} x$,$dv = \sec^2 x \, dx$,则: $$ du = (n-2)\sec^{n-2} x \tan x \, dx,\quad v = \tan x $$ 代入分部积分公式 $\int u \, dv = uv - \int v \, du$: $$ \begin{aligned} I_n &= \sec^{n-2} x \tan x - \int \tan x \cdot (n-2)\sec^{n-2} x \tan x \, dx \\ &= \sec^{n-2} x \tan x - (n-2)\int \sec^{n-2} x \tan^2 x \, dx \end{aligned} $$ 利用 $\tan^2 x = \sec^2 x - 1$: $$ I_n = \sec^{n-2} x \tan x - (n-2)\int \sec^{n-2} x (\sec^2 x - 1) \, dx $$ $$ I_n = \sec^{n-2} x \tan x - (n-2) I_n + (n-2) I_{n-2} $$ 移项合并 $I_n$ 项: $$ (n-1) I_n = \sec^{n-2} x \tan x + (n-2) I_{n-2} $$ $$ \boxed{I_n = \frac{\sec^{n-2} x \tan x}{n-1} + \frac{n-2}{n-1} I_{n-2}} $$ 需要两个初始条件: - $I_1 = \int \sec x \, dx = \ln|\sec x + \tan x| + C$ - $I_2 = \int \sec^2 x \, dx = \tan x + C$ **cscⁿ 递推公式推导**类似,利用 $\cot^2 x = \csc^2 x - 1$。 --- #### 递推式的完全展开 递推公式重复代入即可展开为有限项和(初等函数的闭式表达)。 **sinⁿ / cosⁿ 的完全展开**(不定积分,设 $I_n = \int \sin^n x \, dx$): 边界条件 $I_0 = x + C,\; I_1 = -\cos x + C$ $$ \begin{aligned} I_n &= -\frac{\sin^{n-1} x \cos x}{n} + \frac{n-1}{n} \left(-\frac{\sin^{n-3} x \cos x}{n-2}\right) + \frac{n-1}{n}\cdot\frac{n-3}{n-2} \left(-\frac{\sin^{n-5} x \cos x}{n-4}\right) + \cdots \\[4pt] &= -\cos x \sum_{k=1}^{n} \frac{(n-1)!!}{(n-k)!!} \cdot \frac{\sin^{n-k} x}{(n-k+1)!!} \quad \text{(示意模式)} \end{aligned} $$ 更清晰地,按奇偶展开: **$n$ 为偶数**($n=2m$): $$ \begin{aligned} \int \sin^{2m} x \, dx &= -\cos x \sum_{k=1}^{m} \frac{(2m-1)(2m-3)\cdots(2m-2k+1)}{(2m-2)(2m-4)\cdots(2m-2k+2)} \cdot \frac{\sin^{2m-2k+1} x}{2m-2k+1} + C \end{aligned} $$ 其中 $C$ 为常数项(来自 $I_0$)。 **$n$ 为奇数**($n=2m+1$): $$ \begin{aligned} \int \sin^{2m+1} x \, dx &= -\cos x \sum_{k=1}^{m} \frac{(2m)(2m-2)\cdots(2m-2k+2)}{(2m-1)(2m-3)\cdots(2m-2k+1)} \cdot \frac{\sin^{2m-2k+1} x}{2m-2k+2} + C \end{aligned} $$ 其中 $C$ 来自 $I_1 = -\cos x$ 项。 **实际记忆**:通常直接用递推公式比记忆展开式更实用,考试中一般只需求特定 $n$ 的值或用到递推关系。 **secⁿ 的完全展开**(设 $I_n = \int \sec^n x \, dx$): 递推式同样可展开,以奇数/偶数分界: **$n$ 为偶数**($n=2m$,终止于 $I_2 = \tan x + C$): $$ I_{2m} = \sum_{k=1}^{m} \frac{(2m-2)(2m-4)\cdots(2m-2k+2)}{(2m-1)(2m-3)\cdots(2m-2k+1)} \cdot \frac{\sec^{2m-2k} x \tan x}{2m-2k+1} + C $$ 例如: $$ \begin{aligned} I_2 &= \tan x + C \\[2pt] I_4 &= \frac{1}{3}\sec^2 x \tan x + \frac{2}{3}\tan x + C \\[2pt] I_6 &= \frac{1}{5}\sec^4 x \tan x + \frac{4}{15}\sec^2 x \tan x + \frac{8}{15}\tan x + C \end{aligned} $$ **$n$ 为奇数**($n=2m+1$,终止于 $I_1 = \ln|\sec x + \tan x| + C$): $$ \begin{aligned} I_{2m+1} &= \sum_{k=1}^{m} \frac{(2m-1)(2m-3)\cdots(2m-2k+1)}{(2m)(2m-2)\cdots(2m-2k+2)} \cdot \frac{\sec^{2m-2k+1} x \tan x}{2m-2k+2} + \frac{(2m-1)!!}{(2m)!!} \ln|\sec x + \tan x| + C \end{aligned} $$ 例如: $$ \begin{aligned} I_1 &= \ln|\sec x + \tan x| + C \\[2pt] I_3 &= \frac{1}{2}\sec x \tan x + \frac{1}{2}\ln|\sec x + \tan x| + C \\[2pt] I_5 &= \frac{1}{4}\sec^3 x \tan x + \frac{3}{8}\sec x \tan x + \frac{3}{8}\ln|\sec x + \tan x| + C \end{aligned} $$ --- #### 积化和差 $$ \sin A \cos B = \frac{1}{2}\sin(A+B) + \frac{1}{2}\sin(A-B) $$ $$ \cos A \cos B = \frac{1}{2}\cos(A+B) + \frac{1}{2}\cos(A-B) $$ $$ \sin A \sin B = \frac{1}{2}\cos(A-B) - \frac{1}{2}\cos(A+B) $$